MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG TRƯỜNG MẦM NON

A. ĐẶT VẤN ĐỀ                   

1. Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non (GDMN) là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Nhiệm vụ của GDMN là nuôi dưỡng và chăm sóc giáo dục trẻ từ 3 tháng tuổi đến 72 tháng tuổi. Mục tiêu GDMN là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một. Phương pháp GDMN chủ yếu là thông qua việc tổ chức các hoạt động vui chơi để giúp trẻ phát triển toàn diện. Muốn vậy, người giáo viên mầm non phải biết xây dựng dựng môi trường giáo dục và tổ chức cho trẻ hoạt động phù hợp tâm, sinh lý lứa tuổi giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt: thể chất, tình cảm, nhận thức, ngôn ngữ và thẩm mỹ. 

Giáo dục mầm non có một ý nghĩa quan trọng đối với việc chuẩn bị tâm thế sẵn sàng vào học phỏ thông cũng như tập cho trẻ làm quen với những sinh hoạt gần gũi với hoạt động học tập. Để trẻ có thể mạnh dạn, tự tin tham gia các hoạt động và học tập tốt hơn ở các bậc học tiếp theo, trẻ cần phải có sự rèn luyện một cách tích cực về vận động, về trí tuệ, có sự hiểu biết về bản thân, gia đình, môi trường xung quanh...Vì vậy việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo viên khi thực hiện chương trình giáo dục mầm non, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi mà cả hệ thống giáo dục đang quyết tâm thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Khóa XI về “ Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”.

Ở các trường phổ thông, môi trường lớp học là bàn, ghế, phấn, bảng, dụng cụ học tập, thầy cô, bè bạn với không khí lớp học trang nghiêm và mối quan hệ rạch ròi giữa học sinh và thầy cô giáo. Riêng môi trường lớp học ở trường mầm non với các mảng tường, các góc chơi, đồ chơi được sắp xếp, trang trí nổi bật nhằm thu hút sự chú ý của trẻ cùng với không khí lớp học vui tươi, chan hòa, gần gũi giữa cô và trẻ. Đơn giản là thế nhưng việc thực hiện không hoàn toàn dễ dàng. Bởi môi trường giáo dục trong trường mầm non phải tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, hứng thú, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành. Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ.

Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là xây dựng một môi trường an toàn, thân thiện và ấm cúng, trình bày đẹp mắt, thu hút sự chú ý của trẻ, giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động tạo điều kiện cho trẻ “chơi mà học, học bằng chơi”, có cơ hội trải nghiệm và giao tiếp một cách tích cực, tự nhiên. Môi trường giáo dục gồm có hai phần không thể tách rời, có liên quan chặt chẽ và bổ sung lẫn nhau đó là môi trường vật chất và môi trường xã hội.

  Môi trường vật chất bao gồm toàn bộ phương tiện vật chất kể cả trong nhà và ngoài trời có liên quan đến diện tích, phòng học, nhiệt độ, ánh sáng, đồ dùng, đồ chơi...

  Môi trường xã hội là toàn bộ các mối quan hệ giúp trẻ hình thành phát triển nhân cách, hay nói cách khác môi trường xã hội chính là bầu không khí giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, nó được tạo ra trong quá trình tương tác.

  Vì thế đối với trẻ mầm non, việc xây dựng và khai thác có hiệu quả môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một trong những nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của trẻ.

Là một cán bộ quản lý, bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ phải xây dựng môi trường giáo dục như thế nào để trẻ được hoạt động một cách trung tâm nhất, tích cực nhất, thoải mái nhất mà lại đạt được hiệu quả cao nhất, đây là vấn đề mà bản thân tôi đặc biệt quan tâm. Vì vậy tôi đã chọn đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non’’, để nghiên cứu và tìm ra biện pháp giúp giáo viên thực hiện công tác chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng tốt hơn.

2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng tìm ra một số biện pháp hướng dẫn giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non linh hoạt, sáng tạo, tạo môi trường có độ mở. Thực hiện Chương trình Giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp điều kiện cụ thể của  nhóm, lớp và  địa phương.

 - Tạo cho trẻ cơ hội được trải nghiệm, khám phá, kích thích sự tập trung chú ý, tư duy và cảm xúc tích cực của trẻ, thúc đẩy trẻ tham gia hiệu quả vào các hoạt động học, chơi và trải nghiệm đa dạng bằng nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu, hứng thú và khả năng của bản thân trẻ.

-  Huy động sự tham gia của nhà trường, gia đình và xã hội, tạo sự thống nhất cùng quan tâm xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ trong trường mầm non góp phần thực hiện có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy lấy trẻ làm trung tâm”.

3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Giáo viên và học sinh trường mầm non

- Phạm vi nghiên cứu: Trường mầm non tôi đang công tác.

4. Giả thiết nghiên cứu

Công tác chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non chúng tôi đã đạt được những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, nếu đề xuất được một số biện pháp phù hợp, sáng tạo trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của nhà trường, thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non.

5. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát thực tiễn

- Phương pháp thực hành

- Phương pháp kiểm tra, đánh giá

6. Dự báo đóng góp mới của đề tài

Áp dụng chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” vào để chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Giúp giáo viên linh hoạt, sáng tạo, không bị gò bó khi tổ chức các hoạt động cho trẻ, nhất là hoạt động học và chơi ở các góc, chơi ngoài trời, giáo viên có thể sử dụng tối đa nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có độ mở, phong phú, gây được sự chú ý của trẻ, trẻ ham học, nghiên cứu, tìm tòi, khám phá, phát triẻn khả năng giao tiếp, phát triển ngôn ngữ và tình cảm.

Giúp Ban giám hiệu linh hoạt, sáng tạo trong các biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Trẻ hứng thú tham gia hành động không mệt mỏi và hăng say làm việc mong hoàn thành bài tập.

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. Cơ sở khoa học

1. Cơ sở lý luận

Chúng ta có thể khẳng định rằng yếu tố môi trường có tính chất quyết định đến sự phát triển cả về thể chất cũng như tinh thần của trẻ. Trẻ được sống và học tập, sinh hoạt trong môi trường giáo dục tích cực sẽ có một cơ thể khoẻ mạnh, thông minh, nhanh nhẹn, hình thành nên nhân cách lành mạnh làm nền móng cho các giai đoạn phát triển sau này của trẻ. Đối với nhà giáo dục, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp sẽ là phương tiện, là điều kiện phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi. Đối với phụ huynh và xã hội, quá trình xây dựng môi trường giáo dục sẽ thu hút được sự tham gia của các bậc phụ huynh và sự đóng góp của cộng đồng xã hội để thỏa mãn mong đợi của họ đối với sự phát triển của trẻ trong từng giai đoạn, trong từng thời kì.

Theo tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền, chuyên gia về giáo dục đầu đời tại Việt Nam cho rằng: “Cách tiếp cận tốt nhất để giáo dục trẻ 0-11 tuổi là lấy trẻ làm trung tâm và ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực để thúc đẩy tính chủ động, khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề ở trẻ”.

Tiến sĩ cũng khẳng định: chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm. Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ. Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ. Một chương trình tốt là chương trình không chỉ quan tâm tới trẻ "học được cái gì" mà còn chú trọng "học như thế nào", tức là cho trẻ những trải nghiệm học tập tích cực để phát triển đam mê ham học hỏi của trẻ và khả năng tự học.

Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là xây dựng một môi trường an toàn, thân thiện, ấm cúng, trình bày đẹp mắt, thu hút, giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động, có cơ hội khám phá, trải nghiệm, và giao tiếp một cách tích cực.

Như vậy có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là thực sự quan trọng và cần thiết. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giải bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn.

 2. Cơ sở thực tiễn

Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý. Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công. Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện. Song song với việc lập kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trường mầm non chúng tôi đã “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’’ cho trẻ được trải nghiệm, khám phá. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non. Hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ.

Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô tổ chức. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi,…

Theo tôi, môi trường đó cần phải cung ứng các điều kiện cần thiết để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực, chăm sóc trẻ tốt… qua đó, nhân cách trẻ sẽ được phát triển tốt và thuận lợi.

3. Thực trạng

3.1. Thuận lợi

Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự chỉ đạo trực tiếp về chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tạo, sự ủng hộ nhiệt tình cả vật chất lẫn tinh thần của cha mẹ học sinh trong việc phối hợp chăm sóc giáo dục trẻ;

Trường có đội ngũ cán bộ giáo viên năng động, nhiệt huyết với nghề, có trình độ đào tạo đạt chuẩn và trên chuẩn; 

 Cơ sở vật chất trang thiết bị và đồ dùng đồ chơi của nhà trường tương đối đầy đủ và đặc biệt ưu tiên cho các chuyên đề đang triển khai và tổ chức thực hiện;

 Công tác xã hội hoá giáo dục được thực hiện thường xuyên, việc phối kết hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ được phát huy và phối hợp chặt chẽ.

3.2. Khó khăn

Số trẻ ra lớp đông, lớp học luôn bị quá tải đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức các hoạt động đặc biệt là các các góc hoạt động của trẻ trong lớp học;

Trang thiết bị dạy học, đồ dùng, đồ chơi ngoài trời chưa được phong phú, đa dạng;

Một số giáo viên chưa phát huy hết tác dụng của những đồ dùng học tập, đồ chơi đã có.

3.3. Khảo sát thực trạng của các nhóm lớp trước khi thực hiện đề tài.

Từ thực trạng trên của nhà trường, bản thân tôi nhận thấy rằng mặc dù công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã được thực hiện song còn mang tính hình thức, thiếu tính sáng tạo, chưa mang lại hiệu quả cao, cụ thể qua khảo sát như sau:

Bảng 1: Khảo sát giáo viên trước khi áp dụng đề tài

TT

Tiêu chí khảo sát

Tổng số giáo viên được khảo sát

Mức độ đạt được

Tốt

Khá

TB

Yếu

1

Sáng tạo trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với chủ đề.

7

1

(14,3%)

4

(57,1%)

2

(28,6%)

0

2

Tổ chức, hướng dẫn trẻ khai thác và sử dụng môi trường giáo dục có hiệu quả.

7

2

(28,6%)

4

(57,1%)

1

(14,3%)

0

3

Tạo cơ hội cho trẻ được bộc lộ hết khả năng của riêng mình.

7

1

(14,2%)

3

(42,9%)

3

(42,9%)

0

        

        Bảng 2: Khảo sát mức độ của trẻ trước khi áp dụng đề tài

TT

Tiêu chí khảo sát

Tổng số trẻ được khảo sát

Mức độ đạt được

Đạt

Chưa đạt

Tốt

Khá

TB

 

1

Trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào việc xây dựng môi trường giáo dục cùng với cô giáo và các bạn.

98

20

(20,4%)

37

(37,8%)

36

(36,7%)

5

(5%)

2

Trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động học tập, vui chơi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

   98

25

(25,5%)

29

(29,6%)

36

(36,7%)

8

(8,2%)

3

Trẻ thể hiện mối quan hệ thân thiện với cô giáo, với các bạn và môi trường xung quanh.

98

24

(24,5%)

37

(37,8%)

32

(32,7%)

5

(5%)

 

Từ kết quả khảo sát trên bản thân tôi nhận thấy rằng việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm mới chỉ thể hiện ở chiều rộng, chưa có chiều sâu, do đó hiệu quả mang lại chưa cao. Vì vậy cần phải có những biện pháp chỉ đạo sâu sát để đội ngũ cán bộ giáo viên nắm vững hơn kiến thức về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

II. Một số biện pháp

1. Khảo sát, đánh giá thực trạng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

          Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu của chuyên đề: “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, là một chuyên đề được triển khai và đi vào thực hiện trong giai đoạn 2016-2020, việc xây dựng và khai thác chúng như một phương tiện giáo dục hữu hiệu vẫn còn nhiều hạn chế. Để có cơ sở đưa ra kế hoạch xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với thực tế của nhà trường, tôi đã tiến hành đánh giá thực trạng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của nhà trường trên các mặt sau:

          - Đánh giá tổng thể cảnh quan chung của nhà trường (từ khâu thiết kế mặt bằng, bố trí các phòng, sân chơi, khu hoạt động ngoài trời, khu trồng cây xanh, vườn rau, vườn hoa, cây cảnh...);

          - Đánh giá xếp loại việc sắp xếp, trang trí, sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của từng nhóm lớp;

          - Đánh giá môi trường xã hội của nhà trường (bao gồm các mối quan hệ giao tiếp, ứng xử giữa cán bộ giáo viên với nhau, giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa giáo viên với phụ huynh).

          Từ kết quả đánh giá này bản thân tôi đã thấy được những việc làm được và chưa làm được của việc xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong nhà trường, cho nên tôi đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo cụ thể cho từng độ tuổi. Từ đó tôi triển khai đến giáo viên và tổ chức cho giáo viên thực hiện.

2. Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Để công tác chỉ đạo đạt hiệu quả cao, người quản lý phải có kế hoạch cụ thể và điều hành công việc một cách khoa học theo đúng kế hoạch đề ra. Đồng thời có những điều chỉnh linh hoạt trong quá trình triển khai công việc. Căn cứ vào nhiệm vụ năm học hằng năm và Kế hoạch chỉ đạo chuyên môn của phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, căn cứ vào kết quả khảo sát thực tế và chất lượng việc xây dựng môi trường “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’’ từ năm học trước. Tôi nhận thấy giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’’ cho trẻ phù hợp theo chủ đề, nhưng chưa biết tạo các góc “mở” và đặc biệt là cách khai thác các góc mở cho trẻ hoạt động. Giáo viên chưa sáng tạo trong việc làm đồ dùng đồ chơi và chưa biết khai thác có hiệu quả các đồ dùng, đồ chơi đã làm được và đưa vào cho trẻ hoạt động. Giáo viên chưa biết tận dụng triệt để sản phẩm của trẻ để trang trí môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

          Từ những kết quả khảo sát trên tôi đã lồng ghép kế hoạch chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’’ vào kế hoạch chuyên môn của nhà trường. Để xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện đạt hiệu quả, tôi đã lập một kế hoạch cụ thể như sau:

          - Trước hết tôi lên kế hoạch hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng lớp và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với từng độ tuổi phát triển của trẻ;

          - Trực tiếp xuống các lớp để quan sát việc xây dựng, bố trí, sắp xếp các phương tiện phục vụ cho việc giáo dục trẻ ở các chủ đề;

          - Kiểm tra việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và việc khai thác có hiệu quả môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Ví dụ: Đối với môi trường giáo dục trong lớp học: Tôi khảo sát việc xây dựng, bố trí các góc hoạt động cho trẻ của giáo viên như: Trang trí chủ đề, các góc trưng bày đồ chơi, học liệu…tất cả phải được sắp đặt một cách khoa học, tương đồng và hấp dẫn trẻ song phải đảm an toàn trong quá trình trẻ sử dụng.

Từ việc sắp xếp, bố trí môi trường giáo dục trong lớp một cách hợp lí, khoa học mà không gian trong lớp học được cải thiện hơn, lớp học không còn chật hẹp như trước nữa mà trẻ đã có thể đi lại giao tiếp với nhau trong khi hoạt động, tạo cho trẻ sự tự tin, thoải mái để tham gia một cách chủ động tích cực các hoạt động trong ngày.

 Đối với môi trường ngoài lớp học như: Vị trí trồng cây xanh, cây cảnh, nơi đặt đồ chơi ngoài trời, bố trí góc thiên nhiên, khu vực vận động, vui chơi ngoài trời... Tôi trực tiếp hướng dẫn giáo viên cách bố trí, sắp đặt sao cho đẹp mắt, có tính khoa học và đặc biệt là thuận tiện trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ, giúp giáo viên vừa tổ chức cho trẻ hoạt động vừa quan sát, bao quát được trẻ một cách tốt nhất.

3. Hướng dẫn giáo viên trang trí lớp theo chủ đề

Khi bước chân vào cổng trường mầm non, chúng ta như được bước vào một thể giới khác, thế giới của trẻ thơ với những bức tranh đầy màu sắc, từ những nhân vật cổ tích, cỏ cây, hoa lá đến những nhân vật hoạt hình ngộ nghĩnh… được trang trí trên khắp hành lang lớp học. Còn bên trong lớp học các hình ảnh được trang trí phong phú hơn gắn với nội dung giáo dục theo chủ đề. Việc trang trí lớp học theo chủ đề vừa tạo sự chú ý và hứng thú khám phá ở trẻ vừa cho mọi người biết lớp học đang học chủ đề nào. Việc làm này nhà trường đã thực hiện từ nhiều năm trước đây, nhưng giáo viên chỉ làm rầm rộ vào lúc chuẩn bị khai giảng năm học mới, sau đó chỉ bổ sung vài hình ảnh của chủ đề mới gọi là trang trí theo chủ đề. Để khắc phục tình trạng này, tôi yêu cầu giáo viên vận động phụ huynh sưu tầm thêm nguyên liệu đến làm đồ dùng dạy học cùng cô. Một chủ đề không không nhất thiết phải trang trí hoàn chỉnh ngay từ khi bắt đầu, mà có thể bổ sung dần cho đến khi kết thúc chủ đề, trang trí chủ đề phải nổi bật, nhưng không rờm rà, trang trí có độ mở. Tôi đã chỉ đạo các lớp thực hiện các biện pháp sau:

- Trang trí lớp theo chủ đề

Đầu năm học, các lớp được trường cung cấp đầy đủ các nguyên, vật liệu cần thiết (xốp màu, keo dán, giấy màu, Đề can…) để trang trí các mảng tường của lớp theo chủ đề đầu tiên của chương trình: chủ đề Trường mầm non. Giáo viên cắt, dán hoặc sưu tầm hình ảnh về trường mầm non để trang trí lớp. Trong quá trình trang trí, giáo viên phải dự định vị trí các góc chơi phù hợp với lớp mình để gắn tên các góc. Ngoài các tranh, ảnh theo chủ đề nhà trường đã trang bị cho lớp, tôi thường khuyến khích giáo viên tự làm hoặc sưu tầm các hình ảnh về chủ đề trường mầm non từ tranh, ảnh, sách báo, internet…, để làm phong phú hơn chủ đề của lớp mình.

          Khi triển khai một chủ đề mới, giáo viên cùng trẻ trò chuyện về nội dung chủ đề, tìm kiếm nguyên vật liệu để trang trí chủ đề mới.

Ví dụ: Chủ đề Gia đình, sau khi tổ chức trò chuyện, xem một số hình ảnh về chủ đề, cô cùng trẻ vẽ, tô màu, cắt dán hoặc sưu tầm tranh ảnh về gia đình để làm tranh chủ đề và trang trí các mảng tường. Phân công trẻ mang một số nguyên vật liệu: lon bia, vải vụn, vỏ hộp các loại…. đến lớp làm đồ chơi.

Ví dụ: Chủ đề: “Thế giới động vật”

          Cô và trẻ lần lượt trang trí hình ảnh các con vật của từng nhánh nhỏ theo phân phối thời gian thực hiện chủ đề. Khi có đủ một số tranh, ảnh cần thiết để trang trí chủ đề, cô cùng trẻ thảo luận xem nên chọn loại tranh nào để dán các mảng tường, tranh nào có thể treo để tạo không khí sinh động cho lớp học. Việc trang trí các hình ảnh trên tường giáo viên yêu cầu lựa chọn và sắp xếp sao cho có thể sử dụng làm tình huống hoặc phương tiện giáo dục cho các hoạt động có chủ đích trong chủ đề.

Khi thực hiện chủ đề “Thế giới động vật” khối lớp mẫu giáo 4 tuổi, tôi gợi ý để giáo viên trang trí hình các con vật có số lượng sao cho có thể sử dụng trò chơi luyện tập khi học Toán: “Hãy tìm xung quanh lớp, nhóm cá có số lượng ít hơn 3”…

          Khi tổ chức thực hiện biện pháp này tôi nhận thấy đa sốgiáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của của việc trang trí lớp theo chủ đề và thực hiện tốt các kế hoạch đã đề ra. Các mảng tường của lớp được trang trí các hình ảnh vừa đảm bảo tính thẩm mỹ (đẹp, hấp dẫn trẻ), vừa đảm bảo các yêu cầu giáo dục (có thể sử dụng các mảng trang trí làm phương tiện dạy học), trẻ rất thích được tham gia các hoạt động cùng cô trang trí môi trường lớp học.

 

Hình ảnh trang trí lớp theo chủ đề

                                                                                                                                   4. Xây dựng các góc hoạt động trong lớp

Xây dựng các góc hoạt động trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc nhóm nhỏ theo hứng thú và nhu cầu riêng của trẻ với các hình thức hoạt động phong phú, đa dạng, qua đó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, tích cực tìm hiểu các chức năng sử dụng của đồ dùng đồ chơi và rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, hợp tác cùng bạn, hoặc tự giải quyết các nhiệm vụ…

 Yêu cầu giáo viên phải biết thiết kế các góc hoạt động sao cho phù hợp với tình hình thực tế của lớp mình. Trên cơ sở các góc hoạt động giáo viên đã xây dựng, tôi thường góp ý cách bày trí nhằm phát huy tối đa diện tích cho trẻ hoạt động; cách sắp xếp các góc; cách đặt tên góc chơi; trưng bày đồ dùng đồ chơi…

- Cách sắp xếp các góc hoạt động

Vị trí các góc chơi phải hợp lý, thuận tiện và có đủ không gian cho trẻ hoạt động. Các góc yên tĩnh (góc học tập, góc sách…) xa góc hoạt động ồn ào (góc phân vai, góc xây dựng…). Diện tích trong mỗi góc hoạt động tùy thuộc vào số lượng trẻ chơi và số lượng đồ dùng đồ chơi trong góc.

Ví dụ: Góc phân vai, chủ đề: “Thực vật” nếu giáo viên bố trí 2 hoạt động: vừa có cửa hàng bán rau, vừa nấu ăn (chế biến các món ăn từ rau củ) thì diện tích phải rộng hơn, số lượng trẻ chơi nhiều hơn so với một hoạt động trong cùng góc.

          Thay đổi nội dung các góc chơi trong cùng chủ đề nhằm tạo sự mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ.

Ví dụ: Góc xây dựng, chủ đề: “Thực vật’’ tuần 1 và 2 xây vườn rau hoặc vườn cây ăn quả; tuần 3 và 4 xây công viên … Hoặc góc phân vai, chủ đề: “ Gia đình’’; Tuần 1 và 2 chơi đóng vai các thành viên gia đình, tuần 3 và 4 chơi bán rau, củ quả, đồ dùng gia đình. Sau khi kết thúc một chủ đề, các góc sẽ được sắp xếp lại với các đồ dùng, đồ chơi phù hợp với chủ đề mới.

- Đặt tên các góc

Những năm trước đây, tên các góc được đặt theo sách hướng dẫn chương trình, rất khô khan như: góc xây dựng, góc phân vai, góc học tập, góc thư viện… Từ khi triển khai thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới, tôi chỉ đạo giáo viên trang trí các góc lớp bằng những cái tên ngộ nghĩnh, gần gũi với các bé, chẳng hạn góc: Xây dựng: Bé là thợ xây, Kỹ sư tí hon, hoặc Góc Thư viện: Những cuốn sách kỳ lạ, Thư viện của bé… hay góc phân vai: Bé thích nấu ăn, Đầu bếp tí hon…

- Đồ chơi, đồ dùng ở các góc

Đồ dùng đồ chơi ở các góc phải phù hợp với mức phát triển của trẻ và phù hợp với đặc điểm địa phương. Trên thực tế trường đã trang bị các đồ dùng đồ chơi cần thiết cho lớp như gạch xây dựng các loại, đồ chơi gia đình, các loại rau củ quả nhưng số lượng còn hạn chế, giáo viên phải tìm kiếm nguyên vật liệu, làm đồ chơi bổ sung cho các góc. Sử dụng các loại phế liệu, nguyên vật liệu sẳn có tại địa phương để làm đồ chơi cho trẻ, từ các loại chai nhựa, vỏ hộp sữa, hộp bánh kẹo, ống hút, đá, sỏi, lá cây, xốp màu… để làm đồ dùng đồ chơi. Mỗi loại vật liệu có thể dùng cho các góc và các hoạt động khác nhau: vỏ hộp sữa thay thế gạch làm hàng rào, đá sỏi làm hòn non bộ ở góc xây dựng; hộp bánh kẹo dùng chơi bán hàng ở góc phân vai; ống hút, xốp màu, lá cây chơi ở góc tạo hình… Có những loại vật liệu được sử dụng nhiều lần cho các góc chơi và các chủ đề chơi khác nhau.

Ví dụ: Các hộp bánh kẹo, các loại quả dùng để chơi bán hàng ở góc phân vai của chủ đề Gia đình, khi sang chủ đề “Tết và mùa xuân”, được dùng làm nguyên liệu cùng với giấy màu xanh, dây buộc màu để gói  bánh chưng, bánh tét hoặc trang trí thành các hộp quà, giỏ quà.

Những đồ chơi dễ làm, khuyến khích trẻ tham gia cùng cô, chẳng hạn tô, vẽ tranh để trang trí, dùng bút dạ vẽ thêm các chi tiết trên các hòn sỏi theo sự tưởng tượng của trẻ làm đồ chơi theo ý thích để trưng bày, hoặc mang các chai nhựa, vỏ hộp bánh kẹo, vỏ sò, ốc… đến lớp để làm đồ dùng đồ chơi. Ngoài ra vận động phụ huynh hỗ trợ thêm các loại đồ chơi bằng nhựa như các loại rau củ quả, các con vật để làm phong phú hơn đồ dùng đồ chơi của các lớp.

 - Trưng bày- trang trí góc hoạt động

Việc bố trí, trưng bày các thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phải phù hợp mục tiêu yêu cầu giáo dục của chủ đề. Khi triển khai chủ đề nào, môi trường các góc phải phản ánh được chủ đề đó.

Ví dụ: Chủ đề “Giao thông”, các góc hoạt động đều được trưng bày thể hiện nội dung của chủ đề:

- Góc xây dựng: trưng bày gạch các loại hoặc vỏ hộp sữa; sỏi, đá; các loại phương tiện và biển báo giao thông; một vài cây, hoa để trang trí… (chơi xây đường phố, bến xe…)

- Góc phân vai: các loại phương tiện giao thông, vé số (giả tiền), giấy vụn (vé xe), trang phục cảnh sát giao thông… (chơi đóng vai cảnh sát giao thông, gia đình đi nghỉ mát …)

- Góc học tập: Tranh, ảnh, lô tô, đôminô các phương tiện giao thông … (chơi lô tô, đôminô, phân loại các phương tiện giao thông…)

- Góc nghệ thuật: Giấy màu, bút vẽ, kéo, hồ, khăn lau, vỏ hộp các loại, giấy báo … (vẽ, cắt, dán, gấp hình các phương tiện, biển báo giao thông …)

- Góc thư viện: bổ sung một số sách chủ đề giao thông: Một phen sợ hãi, vì sao thỏ cụt đuôi, Xe lu và xe ca, Gấu con qua đường…

- Góc thiên nhiên: Đồ chơi với nước, giấy các loại…(chơi xếp thuyền, thả thuyền…)

Thế nhưng khi chuyển sang chủ đề “Quê hương, Đất nước, Bác Hồ” các góc được thay đổi với cách trưng bày sau:

- Góc xây dựng: vỏ hộp sữa, nước ngọt, gạch xây dựng, mô hình Lăng Bác, cây, hoa, thảm cỏ (xây Lăng Bác…)

- Góc phân vai: vỏ sò ốc các loại, một số loại quả…(chơi bán hàng, chế biến các thức ăn từ hải sản…)

- Góc học tập: Tranh, ảnh về Bác Hồ; các di tích, danh lam thắng cảnh, đá sỏi nhỏ … (làm album về Bác Hồ, chơi Ô ăn quan…)

- Góc nghệ thuật: Lá cây, đá sỏi, hột hạt, ống hút, xốp màu, đất sét… (cho trẻ làm nhẫn, dây chuyền, đồng hồ, các con vật … từ lá cây, đá sỏi, làm bông hoa từ xốp màu, ống hút…

- Góc thư viện: Ai ngoan sẽ được thưởng, truyện Thánh Gióng, Sự tích Hồ Gươm …

- Góc thiên nhiên: Đồ chơi với nước, chai, lọ, ca, cốc, … (chơi đong lường nước…)

Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng góc được sắp xếp phải dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn. Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi có nhiều bộ phận phải đặt theo bộ. Màu sắc, hình dáng đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn, đảm bảo an toàn cho trẻ. Ngoài ra, bàn ghế và đồ dùng cá nhân của trẻ phải được xếp gọn vào một góc lớp, tránh che khuất các mảng trang trí và các góc hoạt động.

Khi áp dụng biện pháp trên tôi nhận thấy: Đa số giáo viên đều biết cách sắp xếp các góc hoạt động hợp lý, phù hợp mục tiêu, yêu cầu giáo dục của từng chủ đề và điều kiện thực tế từng lớp học. Tên các góc chơi đơn giản, dễ hiểu, gần gũi đối với trẻ. Đồ dùng đồ chơi các góc tương đối phong phú, sử dụng các nguyên vật liệu mở, đảm bảo an toàn đối với trẻ.

          5. Hướng dẫn trẻ hoạt động

          Để phát huy tối đa hiệu quả sử dụng của các góc hoạt động, giáo viên phải cho trẻ được tham gia vào các hoạt động một cách tích cực. Bởi vì, một môi trường vật chất dù được xây dựng phong phú, nhưng chỉ để trưng bày cho đẹp mắt, không cho trẻ chạm vào vì sợ phá hỏng bao công sức trưng bày thì môi trường đó giống như những ảo ảnh trong sa mạc không giúp ích được gì cho cô và trẻ. Do đó, giáo viên phải thiết lập môi trường giao tiếp hòa đồng, cởi mở, thân thiện, khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động của lớp.

      Đối với những trẻ thụ động hoặc các độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo bé giáo viên khuyến khích trẻ chơi bằng cách nhập cuộc vào trò chơi trong thời gian ngắn.

Ví dụ: ở cửa hàng bán hoa quả (lớp mẫu giáo 3 tuổi), giáo viên đóng vai khách hàng và nói với trẻ đóng vai người bán hàng: “Hôm nay cửa hàng bác có những loại quả gì? Bác bán cho tôi hai quả cam”. Sau khi được phục vụ, giáo viên lại nói: “Bao nhiêu tiền vậy bác? cảm ơn bác!”. Khi thấy cô làm như vậy trẻ sẽ bắt chước làm theo, biết cách xưng hô và lễ phép trong giao tiếp.

      Đối với trẻ ở các độ tuổi lớn hơn, giáo viên chỉ cần gợi mở để trẻ triển khai các hoạt động chơi trong góc. Hoặc nhập cuộc vào trò chơi với tư cách là người trung gian quan sát. Chẳng hạn: “Các chú công nhân định xây công trình gì? Trong công trình có những khu vực nào?...”

      Thường xuyên gợi mở, khuyến khích trẻ mở rộng mối quan hệ qua lại với các góc chơi làm cho nội dung chơi thêm phong phú.

Ví dụ: Các chú công nhân mua vật liệu xây dựng, mua thức ăn, hoặc khám bệnh, các góc khác có thể tham quan công trình xây dựng, hoặc tham quan triển lãm các tác phẩm tạo hình ở góc nghệ thuật…    

          Trong quá trình hoạt động giáo viên phải bao quát, chú ý đến hứng thú và tôn trọng ý thích cá nhân, không áp đặt trẻ.

          Từ đó đa số trẻ mạnh, tự tin, tích cực tham gia vào các hoạt động của lớp. Thông qua các hoạt động chơi, trẻ học được cách sử dụng đồ dùng đồ chơi một cách khéo léo, biết cách cư xử trong giao tiếp, vốn từ ngữ được mở rộng góp phần phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.

 

Một số hình ảnh trẻ đang chơi ở các góc

     6. Xây dựng môi trường thiên nhiên cho trẻ thực hành, trải nghiệm

Xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động khám phá , trải nghiệm là một trong những điều kiện vô cùng cần thiết để thực hiện tổ chức các hoạt động thực hành trải nghiệm với môi trường thiên nhiên cho trẻ trong trường mầm non.

-Xây dựng vườn rau của bé

Cảnh quan môi trường ngoài lớp học cũng vô cùng cần thiết đối với công tác chăm sóc giáo dục trẻ. Vì vậy ngay từ đầu năm học song song với việc xây dựng môi trường học tập trong lớp tôi đã quán triệt giáo viên phải quan tâm đến việc xây dựng môi trường thiên nhiên ngoài lớp học cho trẻ khám phá khi hoạt động ngoài trời. Vườn rau của bé trồng những loại rau gần gũi có xung quanh chúng ta như: Bắp cải, xu hào, xà lách; rau cải, cà rốt; rau mùi, rau khoai, rau dền, mùng tơi; rau hẹ…mỗi loại rau được trồng thành từng luống, được sắp xếp ngay hàng thẳng lối giúp cho trẻ thuận tiện hơn trong quá trình quan sát tìm hiểu và chăm sóc chúng. Trong việc xây dựng vườn rau của bé cần kêu gọi sự chung tay góp sức của các bậc phụ huynh cùng tham gia. Bởi vì sự phong phú về chủng loại và vì trẻ sẽ được trải nghiệm, tự tin khám phá và giới thiệu cho bạn cùng biết khi đó là những cây mà bố mẹ của trẻ đưa đến.

 

 

Hình ảnh trẻ đang quan sát vườn rau

                             Hình ảnh trẻ đang chăm sóc vườn rau

-Xây dựng góc thiên nhiên:

Tôi hướng dẫn giáo viên xây dựng góc thiên nhiên của các lớp tùy vào thực tế diện tích của từng lớp để sắp xếp góc thiên nhiên phù hợp. Mỗi lớp có một giá đựng các loại cây cảnh, các loại hoa, nhà trường đã đầu tư mua cây cảnh, các loại hoa, phát động phong trào môi trường xanh ở lớp học mà các phụ huynh hưởng ứng và nhiệt tình tham gia đóng góp cây. Ở góc thiên nhiên mỗi loại chúng tôi chỉ trồng một cây nhưng rất đa dạng và phong phú về chủng loại cây và hoa, góc thiên nhiên của các nhóm, lớp không giống nhau. Nhờ đó mà môi trường xung quanh lớp học của trường tôi có rất nhiều cây cảnh, hoa rực rỡ cho nên trẻ hào hứng chăm sóc, khám phá, trải nghiệm đạt hiệu quả cao.

 

Hình ảnh trẻ đang chăm sóc cây ở góc thiên nhiên

-Xây dựng góc khám phá khoa học

* Vị trí: Hành lang hoặc ngoài sân

* Trang bị: Giá, kệ, khay, lọ đựng có nắp, các loại hạt ( Ngô, lạc, các loại đậu, lúa...) hộp đựng cát, sỏi và bộ đồ chơi với cát, hột hạt, thau chứa nước và các đồ chơi để thả vào nước, áo choàng, khăn lau, chổi xẻng, khuôn, kính lúp, tranh ảnh, que, sỏi đá, gỗ, hộp, lưới, hồ cá, dụng cụ cân đo, bàn tính, các hình hình học, chữ cái, chữ số, phẩm màu để cho trẻ được thực hành trải nghiệm.

Khu chơi cát, nước, đá, sỏi, chơi đong đo nước, thí nghiệm vật chìm nổi, tan hay không tan ... phù hợp với từng chủ điểm. Với diện tích hạn chế tôi hướng dẫn giáo viên tận dụng những thùng xốp cỡ nhỏ để cho trẻ gieo trồng hạt để trẻ quan sát sự phát triển của cây từ hạt. Điều này đã giúp trẻ tò mò khám phá, hứng thú cả khi chờ đợi lẫn lúc phát hiện ra cây nẩy mầm. Chắc chắn một điều rằng được tự mình chăm sóc cây do chính tay mình gieo trồng thì trẻ sẽ rất thích thú và ý thức bảo vệ cây xanh sẽ tốt hơn.

Hình ảnh trẻ đang hoạt động ở góc khám phá khoa học

Khi thực hiện biện pháp này tôi thấy giáo viên đã vững vàng lên rất nhiều, đã linh hoạt, sáng tạo trong trang trí lớp, đồ dùng đồ chơi phong phú đa dạng. Hình thức trang trí lớp, xây dựng môi trường học tập của các lớp rất phong phú, đa dạng, phù hợp với độ tuổi, với từng chủ đề. Cảnh quan môi trường trong và ngoài lớp học sinh động, xanh - sạch - đẹp thu hút phụ huynh đến gửi con vào trường.

7. Tham mưu, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

  Hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non là một hoạt động đặc biệt, nó không giống với bất kỳ một cấp học nào. Đối với trẻ mầm non, hoạt động giáo dục không thể tách rời với cơ sở vật chất hay nói cụ thể hơn là trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, chúng ta không thể giáo dục trẻ một cách có hiệu quả nếu như chúng ta không được trang bị cơ sở vật chất một cách đầy đủ. Vì vậy công tác tham mưu xây dựng cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi có vai trò vô cùng quan trọng trong một nhà trường.

Trong năm học vừa qua tôi đã tham mưu với địa phương lát gạch BLốc sân trường, sửa chữa, quy hoạch lại vườn trường, khu vui chơi, khu vực hoạt động ngoài trời để tổ chức các hoạt động giáo dục đạt hiệu quả.

Nhà trường mua sắm bổ sung thiết bị, đồ dùng đồ chơi cho các nhóm lớp phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ như: Thảm cỏ nhân tạo làm sân bóng mi ni, mua thêm đồ chơi phát triển vận động, Làm siêu thị của bé, mua hoa, cây cảnh, làm giá đựng rau, đựng đồ dùng khám phá khoa học, làm khung bạt cho các lớp trang trí, tài liệu, sách báo, các nguyên liệu...để tạo ra đồ dùng, đồ chơi trong các góc chơi của trẻ tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ được khám phám được trải nghiệm qua việc trẻ được thực hành tại lớp học của mình.

 

 

Hình ảnh trẻ đang chơi ngoài trời

Hình ảnh trẻ đang chơi đá bóng ở sân bóng mi ni

8. Phát động phong trào thi đua xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm để chào mừng các ngày lễ lớn theo nội dung từng chủ đề

          Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm theo nội dung các phong trào thi đua và theo chủ đề được bản thân tôi đặc biệt quan tâm. Đây là một nội dung được giáo viên trong nhà trường tích cực hưởng ứng và nhiệt tình tham gia. Bởi vì việc phát động và tổ chức thực hiện các phong trào thi đua chào mừng các ngày lễ lớn trong năm là cơ hội để giáo viên trong trường được thể hiện khả năng, năng lực chuyên môn của mình. Chính vì vậy trong năm học này tôi đã chỉ đạo các tổ chức đoàn thể trong nhà trường phát động các phong trào thi đua như:

- Phong trào “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’’ nhân ngày nhà giáo Việt Nam 20/11.

          - Phong trào sáng tạo làm đồ dùng dạy học, đồ chơi nhân ngày 08/03…

          Mỗi đợt phát động phong trào thi đua, chúng tôi đều chấm điểm và tổ chức trao giải cho những cá nhân, tập thể đạt được thành tích cao. Bằng việc làm này không những đánh giá được năng lực của mỗi cán bộ giáo viên, từ đó có kế hoạch bồi dưỡng cho những cán bộ giáo viên có năng lực yếu kém mà còn góp phần xây dựng được môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phong phú hơn, đa dạng hơn. Sau đây là một số hình ảnh trưng bày đồ dùng, đồ chơi tự làm:

 

 

 

 

 

Hình ảnh trưng bày đồ chơi tại trường

 

8. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá đột xuất giúp giáo viên tích cực xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động

         Công việc “kiểm tra” là một nhiệm vụ gắn liền với quản lý, chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường, thông qua kiểm tra người quản lý nắm được việc thực hiện các nhiệm vụ của giáo viên để từ đó có sự đôn đốc, uốn nắn, động viên giúp đỡ để giáo viên thực hiện công việc tốt hơn. Việc kiểm tra còn giúp cho người quản lý tìm ra nguyên nhân và những thiếu sót, hạn chế của giáo viên để điều chỉnh các nội dung kế hoạch chỉ đạo, bồi dưỡng có hiệu quả hơn. Vì thế việc kiểm tra được  tôi thực hiện thường xuyên và có kế hoạch cụ thể về nội dung kiểm tra, thời điểm kiểm tra… nhất là kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn, thực hiện xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động và được kiểm tra một cách cụ thể trên cơ sở giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi chứ không áp đặt, gò bó, phê phán quá nhiều gây khó khăn phiền toái làm ảnh hưởng đến tâm lý giáo viên.

Trong những năm học vừa qua tôi đã tăng cường kiểm tra đột xuất các hoạt động chăm sóc, giáo dục của giáo viên. Yêu cầu giáo viên thực hiện nghiêm túc, thay đổi cách thức, hình ảnh phù hợp với từng góc chơi trong từng

chủ đề giáo dục khi trang trí môi trường học tập cho trẻ phải có độ mở, không rườm rà.

          Ví dụ:  Trong góc Khám phá với chủ đề “Nghề nghiệp” giáo viên sưu tầm các bài tập cho trẻ hoạt động, cô phân chia từng mảng tường có các hình ảnh: ( bác nông dân; cô giáo; bác công nhân xây dựng; thợ mộc; thợ may,…) yêu cầu trẻ tìm đồ dùng dụng cụ; sản phẩm phù hợp của từng nghề. Như với hình ảnh nghề may trẻ tìm cuộn chỉ, cái kéo, mảnh vải, máy khâu, thước đo, Quần áo, váy, màn…Hình ảnh bác nông dân: cái bừa, cái cuốc, cái liềm, máy cày, máy gặt lúa, gạo, ngô,…

Với chủ đề “Thế giới động vật” Cô trang trí trên mảng tường nhóm động vật nuôi trong gia đình, động vật sống dưới nước, động vật sống trong rừng, côn trùng và các loài chim: trẻ sẽ phải tìm các con vật, thức ăn, sinh sản, nơi sinh sống phù hợp với từng nhóm cho trước.

          Trong năm học trước phần lớn giáo viên giữ nguyên vị trí các góc chơi đã xây dựng từ đầu năm đến cuối năm không có sự thay đổi góc chơi. Qua quá trình kiểm tra tôi yêu cầu giáo viên phải linh hoạt xây dựng, thay đổi các góc chơi phù hợp với từng chủ đề để gây hứng thú giúp trẻ tích cực hơn khi tham gia vào các hoạt động.

          Ví dụ: Chủ đề “Trường mầm non” giáo viên bố trí góc xây dựng nhưng đến chủ đề “ Bản thân” không nên bố trí góc chơi này mà thay bằng góc chơi khác chưa có trong chủ đề trước…

 Qua quá trình kiểm tra nhắc nhở về xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ mà môi trường các nhóm lớp trong trường tôi rất đa dạng phong phú không lớp nào giống lớp nào, không chủ đề nào giống chủ đề nào. Vì vậy các bài tập, các sản phẩm của trẻ cũng rất đa dạng và sáng tạo giúp trẻ có nhiều sáng tạo, mạnh dạn hơn rất nhiều khi tham gia vào các hoạt động giáo dục theo chủ đề. Nhờ đó mà kỹ năng tạo hình, kỹ năng xây dựng môi trường hoạt động của giáo viên cũng đạt kết quả cao hơn.

Để làm tốt công tác này bản thân tôi phải có sự đánh giá một cách công bằng, khách quan và khoa học, phải chỉ ra được mặt tích cực và mặt hạn chế của từng giáo viên, từng nhóm lớp từ đó phát huy hơn nữa những mặt tích cực mà giáo viên đã làm được và hạn chế tối thiểu những nhược điểm mà trong quá trình tổ chức thực hiện giáo viên đã mắc phải, góp phần vào việc tạo dựng và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phải thực sự thu hút, hấp dẫn trẻ mang lại hứng thú cho trẻ giúp trẻ hoạt động đạt hiệu quả cao nhất.

III. Kết quả đạt được

Bằng việc sử dụng những biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non một cách linh hoạt, sáng tạo, công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non chúng tôi đã thu được kết quả khả quan như sau:

1. Đối với giáo viên

Trong quá trình chỉ đạo thực hiện việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, bản thân đã truyền đạt cho giáo viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản trong việc xây dựng và khai thác môi trường cho trẻ hoạt động một cách tích cực, nhờ đó đã kích thích sự say mê sáng tạo của giáo viên, giúp giáo viên hăng say hơn trong việc thiết lập môi trường, phương tiện phục vụ cho hoạt động  của trẻ. Vì vậy mà môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học ngày càng phong phú, đa dạng và hấp dẫn hơn đối với trẻ.

Để thực hiện tốt việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, mỗi cán bộ, giáo viên đã  không ngừng nổ lực nghiên cứu, suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo, học hỏi những kiến thức về văn hoá cũng như trau dồi thêm kĩ năng sư phạm để đáp ứng yêu cầu của công việc. Ngoài ra trong quá trình cùng trẻ thực hiện nhiệm vụ, sự gắn bó giữa cô với trẻ càng thêm khăng khít, trẻ yêu mến cô giáo và tích cực hợp tác với cô để cùng hoàn thành nhiệm vụ.

 Quan hệ giữa giáo viên với đồng nghiệp, giữa giáo viên với cha mẹ học sinh càng thêm gắn bó, gần gũi và thân thiện hơn.

 

Bảng khảo sát giáo viên sau khi áp dụng các biện pháp của đề tài

 

TT

Tiêu chí khảo sát

Tổng số giáo viên được khảo sát

Mức độ đạt được

Tốt

Khá

TB

Yếu

1

Sáng tạo trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với chủ đề.

7

5

(71,4%)

2

(28,6%)

 

0

0

2

Tổ chức, hướng dẫn trẻ khai thác và sử dụng môi trường giáo dục có hiệu quả.

7

6

(85,7%)

1

(14,3%)

0

0

3

Tạo cơ hội cho trẻ được bộc lộ hết khả năng của riêng mình.

7

5

(71,4%)

2

(28,6%)

0

0

 

 

2. Đối với học sinh

- Hầu hết các trẻ đều rất hứng thú tham gia vào các hoạt động xây dựng môi trường giáo dục.

- Trẻ mạnh dạn, tự tin nói lên suy nghĩ, ý định của mình khi tham gia tương

tác giữa cô với trẻ, giữa trẻ với các bạn và giữa trẻ với đồ dùng, học liệu trong quá trình hoạt động.

- Trẻ ngày càng bộc lộ rõ sự say mê, chăm chú vào các đối tượng mà trẻ được trực tiếp tạo ra, cũng từ đó mà trẻ phát triển về mọi mặt như ngôn ngữ, tư duy, tình cảm xã hội, các kĩ năng cần thiết khác…

- Trẻ gần gũi, thân thiện hơn với cô giáo, với các bạn và đặc biệt là với môi trường xung quanh.

Bảng khảo sát mức độ đạt được của trẻ sau khi áp dụng các biện pháp của đề tài:

TT

Tiêu chí khảo sát

Tổng số trẻ được khảo sát

Mức độ đạt được

Đạt

Chưa đạt

Tốt

Khá

TB

1

Trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào việc xây dựng môi trường giáo dục cùng với cô giáo và các bạn.

98

88

(89,8%)

10

(10,2%)

 

0

0

2

Trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động học tập, vui chơi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

98

89

(91%)

9

(9%)

0

0

3

Trẻ thể hiện mối quan hệ thân thiện với cô giáo, với các bạn và môi trường xung quanh.

     98

91

(93%)

7

(7%)

0

0

3. Đối với cha mẹ học sinh

          Từ công tác tuyền truyền, vận động của nhà trường mà cha mẹ học sinh đã hiểu rõ hơn tầm quan trọng của bậc học mầm non cũng như những đóng góp của cán bộ, giáo viên trong nhà trường trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và ở trường mầm non chúng tôi nói riêng. Từ đó hội cha mẹ học sinh có những biện pháp vận động để cha mẹ học sinh trong toàn  trường quan tâm hơn đến công tác xã hội hóa của nhà trường, góp phần cải tạo môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học thêm phong phú và đa dạng hơn.

Qua thời gian triển khai và thực hiện đề tài trường chúng tôi đã có một môi trường xanh, sạch, đẹp, an toàn, các góc chơi mở nhiều, phát huy được tính tích cực sáng tạo của trẻ. Có được kết quả trên tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm như sau:

Người quản lý phải nắm vững mục đích, yêu cầu, tầm quan trọng của việc đổi mới nội dung, hình thức tổ chức giáo dục trẻ, phải có năng lực chuyên môn, năng động, sáng tạo.

Phải tổ chức tốt công tác bồi dưỡng giáo viên, có kế hoạch, hình thức bồi dưỡng cụ thể với từng đối tượng, coi trọng bồi dưỡng giáo viên cả về lý thuyết và thực hành.

Làm tốt công tác kiểm tra đôn đốc, góp ý trực tiếp cụ thể cho giáo viên khi xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với từng chủ đề.

Giáo viên phải luôn tìm tòi, linh hoạt, sáng tạo trong đổi mới hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ.

Làm tốt công tác tuyên truyền, phối kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình thì công tác chăm sóc giáo dục trẻ mới đạt hiệu quả cao.

C. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

1. Kết luận

Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, thống nhất trong mọi hoạt động giáo dục trẻ trong trường mầm non để đảm bảo việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non có hiệu quả, chất lượng và tất cả các trẻ đều được hưởng lợi từ chương trình này.

Đối với nhà giáo dục, việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường, lớp mầm non phù hợp là phương tiện, là điều kiện để giáo viên tạo điều kiện cho trẻ phát triển phù hợp với từng trẻ, từng lứa tuổi. Giáo viên có khả năng tự thiết kế kế hoạch giảng dạy để dạy trẻ đạt kết quả tốt nhất. Căn cứ vào khả năng, nhu cầu học tập, kinh nghiệm sống của trẻ để xác định mục tiêu, nội dung cụ thể trong từng hoạt động và đảm bảo tốt mục tiêu giáo dục đề ra. Giáo viên có nhiều sáng tạo trong việc đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục tại trường. Có nhiều sáng tạo trong việc làm đồ dùng, đồ chơi phong phú, đa dạng mang tính giáo dục và thẩm mỹ cao.

  Đối với trẻ sẽ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của mình; biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải… Từ đó, trẻ mạnh dạn, tự tin, tích cực, chủ động, tư duy, sáng tạo, thích thú tìm tòi, khám phá trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục ở trường, ở lớp.

Từ thực tiễn công tác quản lý chỉ đạo, kết hợp với những biện pháp đã áp dụng trong sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã chỉ đạo cho giáo viên ở các lớp trong trường mầm non chúng tôi xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả cao, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục trong nhà trường nói riêng và giáo dục mầm non trong huyện nhà nói chung.

Giáo viên hiểu rõ hơn về môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm; Chủ động hơn trong cách bố trí, sắp xếp, thay đổi, trang trí lớp có độ mở tạo sự mới lạ, hấp dẫn cho trẻ, thu hút trẻ  vào các hoạt động đạt hiệu quả cao nhất.

Trẻ chủ động, tích cực và hứng thú tham gia vào các hoạt động, đặc biệt là các hoạt động vận động bằng thân thể và các giác quan dưới nhiều hình thức khác nhau, giúp cho quá trình tiếp thu tri thức của trẻ được dễ dàng hơn, trẻ phát triển một cách toàn diện hơn.                             

2. Đề xuất, kiến nghị

Đề nghị các cấp ưu tiên các dự án xây dựng phòng học, phòng chức năng cho các trường mầm non còn thiếu; bổ sung trang thiết bị, đồ chơi ngoài trời cho nhà trường để góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ đạt kết quả cao hơn.

Trên đây là một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” cũng như chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ tại trường mầm non. Trong quá trình thực hiện đề tài này chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự nhận xét, góp ý của hội đồng khoa học các cấp để đề tài được hoàn thiện hơn và ứng dụng rộng rãi hơn.

 

                                                            Tôi xin chân thành cảm ơn./.