A.ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lý do chọn đề tài

Môi trường tự nhiên vô cùng hấp dẫn với trẻ nhỏ, trẻ được chơi với môi trường tự nhiên, chạy đuổi bướm, hái hoa, hay ngồi ngắm những đám mây trên bầu trời, ngồi nhìn mưa rơi, lúc đó trong đầu trẻ có biết bao sự tò mò muốn tìm hiểu muốn khám phá, muốn được giải đáp, muốn được thực hành để thỏa mãn nhu về môi trường tự nhiên

Tìm hiểu môi trường tự nhiên là một trong những nội dung cơ bản, chiếm vị trí quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non. Việc tổ chức cho trẻ tích cực thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên sẽ giúp trẻ hình thành, củng cố và phát triển những tri thức sơ đẳng về sự vật, hiện tượng thiên nhiên, nhằm giúp thỏa mãn nhu cầu nhận thức và mở rộng hiểu biết cho trẻ về thế giới khách quan: Phát triển các quá trình tâm lí nhận thức (như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng...)  các năng lực hoạt động trí tuệ ( năng lực quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, suy luận...) và phát triển ngôn ngữ. Từ đó, giáo dục cho trẻ có thái độ ứng xử đúng đắn với thiên nhiên theo tinh thần của lòng nhân ái, tình yêu đối với cái đẹp, thái độ tôn trọng và gìn giữ môi trường, bước đầu biết sống có văn hóa. Lứa tuổi mẫu giáo nhỡ là giai đoạn mà các quá trình tâm lý phát triển mạnh nhất. Những chức năng tâm lý đó sẽ được hoàn thiện về mọi phương diện của hoạt động tâm lý để tạo điều kiện cho những cơ sở nhân cách đầu tiên của con người được hình thành. Dựa trên đặc điểm tâm lí, nhận thức của trẻ mẫu giáo mẫu giáo lớn, các nhà tâm lí, giáo dục đã chứng minh rằng, quá trình tìm hiểu môi trường tự nhiên được tổ chức mang tính chất khám phá, trải nghiệm, theo phương thức “ chơi mà học, học bằng chơi ” là phù hợp hơn cả đối với trẻ. Đặc biệt, việc sử dụng trò chơi, thí nghiệm đơn giản vào việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên luôn tạo cho trẻ sự hứng thú, kích thích trẻ tích cực hoạt động, phát triển ở trẻ tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán đoán và năng lực hoạt động trí tuệ……

Nhận thức được vai trò, ý nghĩa của hoạt động khám phá thiên nhiên đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Nên trong quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ tôi luôn quan tâm đến việc tổ chức hoạt động khám phá thiên nhiên đồng thời giúp trẻ hứng thú tiếp cận và học tốt hoạt động khám phá thiên nhiên, tôi luôn trăn trở nghiên cứu, tìm tòi một số thủ thuật nhằm tạo hứng thú cho trẻ tham gia hoạt động khám phá thiên nhiên một cách tốt nhất. Để đạt được mục đích đó bản thân tôi đã đầu tư nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp đưa trẻ 5 - 6 tuổi đến gần với môi trường thiên nhiên thông qua khám phá,trải nghiệm” nhằm giúp bản thân và đồng nghiệp có thêm được nhiều biện pháp thiết thực trong quá trình hướng dẫn cho trẻ thực hành, trải nghiệm, tìm hiểu, khám phá về môi trường tự nhiên.

2. Mục tiêu,nhiệm vụ nghiên cứu

Trước hết là giúp giáo viên đứng lớp có những biện pháp tổ chức hướng dẫn trẻ hoạt động đạt hiệu quả cao, giúp trẻ tích cực khám phá thiên nhiên, hiểu biết về thế giới muôn loài xung quanh trẻ.

Nghiên cứu sự ảnh hưởng của vật liệu thiên nhiên tới mức độ hứng thú
trong hoạt độngkhám phá môi trường thiên nhiên nhằm mang đến cho trẻ sự yêu mến, say mê tìm tòi, tạo cơ hội để  giúp cho trẻ "Hứng thú  khám phá môi trường thiên nhiên".

Nghiên cứu sự  ảnh hưởng của thiên nhiên tới sự hứng thú và phát huy được tính tư duy và sáng tạo cho trẻ. Từ đó tìm kiếm các biện phápnâng cao hiệu quả sự phát triển nhân cách và hứng thú của trẻ trong hoạt động
khám phá trải nghiệm với môi trường thiên nhiên

Bên cạnh đó còn tạo môi trường học tập cho trẻ phát triển  một cách toàn diện về các mặt tự nhiên và xã hội giúp chỉ số IQ của trẻ phát triển một cách tốt nhất và là nền tảng cho phát triển tri thức toàn diện về sau.

3. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và áp dụng

- Đối tượng nghiên cứu : “Một số biện pháp đưa trẻ 5 - 6 tuổi đến gần với môi trường thiên nhiên thông qua khám phá,trải nghiệm”

- Thời gian thực hiện:  Tháng 9 năm 2020 đến tháng 03 năm 2021

-  Phạm vi áp dụng: Đề tài nghiên cứu đối với trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi.

4. Giả thiết nghiên cứu:

 Nêu ra một số giải pháp phù hợp trong việc tạo hứng thú cho trẻ yêu thích khám phá tìm tòi ra điều mới lạ trong  môi trường thiên nhiên chúng ta, qua đó giúp trẻ tự mình khám phá,tìm tòi và tự mình tích lũy được nhiều kinh nghiệm giúp trẻ phát triển tích cực góp phần giáo dục nhân cách trẻ một cách toàn diện.

5. Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, khái quát, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến đề tài.

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế về việc trẻ có thích khám phá tìm tòi ở mức độ nào.

+ Phương pháp điều tra: Xử lý thông tin về nội dung này.

+ Phương pháp đàm thoại: Trao đổi ý kiến với trẻ, giáo viên, phụ huynh để bổ sung các biện pháp phù hợp.

+ Phương pháp thực hành: Lên kế hoạch, đưa nội dung nghiên cứu vào chương trình giáo dục trẻ trên thực tế của lớp mình từ đó rút ra kinh nghiệm.

6. Dự báo đóng góp mới của đề tài:

- Giúp cho giáo viên nắm vững các kiến thức, kỹ năng, phương pháp khi lên lớp tạo cho trẻ sự hứng thú đến với hoạt động khám phá,trải nghiệm với thiên nhiên giúp trẻ phát triển tích cực.

- Giúp cho trẻ hứng thú, tích cực chủ động sáng tạo khi tiếp xúc hoạt động khám phá.

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I.CƠ SỞ KHOA HỌC

1.Cơ sở lý luận

Môi trường là những gì về yếu tố tự nhiên và nhân tạo tác động lẫn nhau, tạo điều kiện cho sự phát triển và tăng trưởng của các sinh vật và phi sinh vật sống trong môi trường đó.

Môi trường tự nhiên là bao gồm tài nguyên thiên nhiên, bề mặt đất,đá, nước, sa mạc, bão, lốc xoáy các yếu tố khí hậu….Dưới đôi mắt trẻ thơ, khái niệm về môi trường tự nhiên vô cùng đơn giản và là cả một bầu trời kiến thức thú vị cần khám phá.

Đối với trẻ em, thiên nhiên là một trong những đối tượng và là phương tiện quan trọng để phát triển toàn bộ nhân cách đứa trẻ. Thiên nhiên làm cho đứa trẻ thích thú, chú ý, quan tâm đến xung quanh hơn, nó làm phát triển năng lực quan sát, trí thông minh và vốn sống thực tiễn của trẻ. Thông qua việc khám phá thiên nhiên còn giúp trẻ hiểu biết muôn loài, nhận biết tầm quan trọng của môi trường thiên nhiên đối với đời sống con người. Từ đó trẻ biết chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường, biết yêu quý lao động, nhất là lao động chân tay, bởi vì dù khoa học kĩ thuật có phát triển tới đâu đi nữa thì thiên nhiên vẫn cần phải được con người chăm sóc và bảo vệ, thông qua khám phá thiên nhiên giúp trẻ ham hiểu biết và thích khám phá những điều mới lạ.

 Khám phá thiên nhiên góp phần phát triển toàn diện cho trẻ. Trước hết hoạt động khám phá góp phần phát triển nhận thức cho trẻ, quá trình khám phá sự vật, hiện tượng xung quanh, trẻ được tiếp xúc với các đối tượng, điều đó làm thoả mãn tính tò mò, lòng ham hiểu biết, kích thích và tạo hứng thú cho trẻ mở ra cho trẻ cánh cửa bước vào thế giới rộng lớn hơn, thông qua hoạt động này trẻ được trực tiếp thao tác hành động, hoạt động với đối tượng, trẻ được trải nghiệm, được sử dụng các giác quan để khám phá nhờ đó mà các quá trình tâm lý: Cảm giác, tri giác, trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ…Được rèn luyện và phát triển. Khi được khám phá góp phần hình thành ở trẻ biểu tượng đúng đắn về sự vật, hiện tượng xung quanh. Hoạt động cho trẻ khám phá đặt ra nhiều nhiệm vụ nhận thức đòi hỏi trẻ giải quyết. Trẻ phải suy nghĩ tìm tòi, giải đáp, tìm ra dự đoán đáp án. Do vậy tính độc lập chủ động tích cực tự giác sáng tạo cho trẻ phát triển. Bên cạnh đó hệ thống kiến thức đúng đắn về môi trường xung quanh giúp trẻ hoạt động có hiệu quả về các trò chơi, hoạt động tạo hình, toán…Ngoài ra giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tình cảm xã hội thẩm mĩ, thể chất cho trẻ.

2. Cơ sở thực tiễn.

Trong thực tế hiện nay trường chúng tôi đã cho trẻ đi tham quan,trải nghiệm, đã cho trẻ sử dụng các vật liệu từ thiên như cỏ,cây,hoa,lá…..vào hoạt động giảng dạy nhưng hiệu quả đem lại tôi thấy chưa được cao bởi lý do giáo viên vận dụng còn máy móc, cứng nhắc trong cách tổ chức cho trẻ hoạt động trải nghiệm với môi trường tự nhiên; nội dung đưa vào bài dạy đối với môi trường tự nhiên còn hạn hẹp và chưa sáng tạo.Vì vậy, với trách nhiệm là một giáo viên giảng dạy tại trường tôi rất băn khoăn trăn trở làm sao đưa trẻ đến gần với môi trường tự nhiên hơn? Làm thế nào để đổi mới hình thức cho trẻ tiếp cận môi trường tự nhiên hơn, làm sao để nội dung khám phá về môi trường tự nhiên phong phú hơn  ngay từ đầu năm học tôi đã phối hợp với tổ chuyên môn của trường đưa ra những kế hoạch cho trẻ trải nghiệm, khám phá phù hợp với thực tế trẻ của lớp.Tôi đã rất cố gắng tìm ra những phương pháp đổi mới theo chiều hướng tích cực giúp trẻ hứng thú với những khám phá và trải nghiệm đó.

3. Thực trạng

3.1. Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đã tạo điều kiện cho nhà trường thực hiện tốt nhiệm vụ.

- Ban giám hiệu luôn quan tâm giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tòi, sáng tạo của giáo viên, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các hoạt động cho trẻ.

- Hầu hết đội ngũ giáo viên là người địa phương nên có nhiều thuận lợi trong công tác.

- Chị em đồng nghiệp, đặc biệt tổ chuyên môn giúp đỡ và chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình làm việc và nghiên cứu đề tài này. 

- Bản thân tôi luôn trau dồi kiến thức qua sách báo, mạng intenet, học hỏi kinh nghiệm của chị em trong trường cũng như trường bạn để nâng cao trình độ chuyên môn.

- Tôi là một giáo viên luôn yêu thương, quan tâm trẻ, có trách nhiệm với công việc của mình, chịu khó học hỏi tìm tòi, đổi mới phương pháp theo hướng tích cực.

3.2.Khó khăn:

Phần lớn giáo viên chúng tôi tổ chức hoạt động cho trẻ trải nghiệm với môi trường tự nhiên một cách rất sơ sài, trong quá trình hình thành biểu tượng cho trẻ đôi khi lại thiếu chính xác và thiếu khoa học.

Ví dụ: Ở hoạt động cho trẻ khám phá "Một số loại rau" thường chỉ treo một số bức tranh nhỏ vẽ các loại rau ngay ở trước lớp cho trẻ quan sát và đàm thoại tư đầu cho đến cuối tiết học mà không hề có một hoạt động nào cho trẻ được thực hành, khám phá và trải nghiệm. Hay, ở hoạt động cho trẻ khám phá về "Một số động vật sống dưới nước" trong chủ điểm "Động vật " thì giáo viên chỉ trình chiếu hàng loạt hình ảnh về các động vật sống dưới nước cho trẻ xem như: Con cá, tôm, cua ... mà không tổ chức một hoạt động cho trẻ được khám phá trải nghiệm thực tế nên dẫn đến trẻ rất chán nản, không hứng thú học và các biểu tượng đó không thể hình thành cho trẻ một cách trọn vẹn và chính xác. Hoặc có sử dụng một số trò chơi vào quá trình hoạt động của trẻ nhưng số lượng trò chơi rất ít ỏi, còn lúng túng trong việc thiết kế và sử dụng các trò chơi, thí nghiệm linh hoạt mang tính phát triển, phù hợp với đặc điểm cá nhân và điều kiện thực tiễn của lớp, địa phương. Vì vậy, trẻ rất ít được khám phá và trải nghiệm, rất ít khi trẻ được làm những thí nghiệm khoa học đơn giản. Điều này đã hạn chế các quá trình tâm lý như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng của trẻ.

Hơn nữa, ở địa phương chúng tôi, đa số phụ huynh là nông dân, nên họ rất ít quan tâm đến việc học của con cái, với tâm lý muốn con học được những điều mới lạ chứ môi trường thiên nhiên chỉ là những gì diễn ra bình thường,hàng ngày chứ phụ huynh chưa nhận thức được khi trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên sẽ tạo điều kiện phát triển toàn diện đối với trẻ. Vì vậy rất khó khăn trong công tác phối hợp với phụ huynh để giáo dục và tổ chức các hoạt động cho trẻ cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên dẫn đến kết quả trên trẻ rất thấp.

Theo khảo sát đầu năm học 2020 – 2021:  Lớp có một số trẻ cá biệt trong việc cho trẻ quan sát, tìm hiểu các đối tượng ( chưa tập trung chú ý). Phần lớn trẻ là con em nông dân nên vấn đề quan tâm đến việc học của con chưa được chú trọng. Điều đó dẫn đến một số cháu chưa mạnh dạn, tỏ ra nhút nhát nên chưa mạnh dạn tích cực tham gia vào các hoạt động của cô tổ chức. Kết quả tham gia vào các hoạt động trong lớp còn hạn chế, chưa hứng thú khám phá trải nghiệm.

       3.3. Khảo sát tình hình thực trạng học sinh trước khi thực hiện đề tài:

Từ những thuận lợi và khó khăn trên, trước khi thực hiện đề tài này tôi đã tiến hành khảo sát khả năng mức độ hiểu biết của trẻ hiểu biết môi trường thiên nhiên qua khám phá,trải nghiệm .Tôi đã thu được kết quả khảo sát như sau:

Kết quả khảo sát với tổng số trẻ là 37 trẻ:

STT

Nội dung khảo sát

Đạt

Chưa đạt

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

1

Trẻ có hiểu biết về môi trường tự nhiên

10/37

27

27/37

73

2

Mức độ hứng thú vào hoạt động tham gia trải nghiệm

15/37

40

22/37

60

3

Trẻ có kỹ năng cơ bản trong hoạt động thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên.

13/37

35

24/37

65

        Đứng trước thực trạng đó, tôi rất băn khoăn, lo lắng và cùng với việc nắm bắt chuyên đề do phòng tổ chức, học tập bồi dưỡng thường xuyên, đúc rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, tôi đã tìm ra được "Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đến gần với môi trường tự nhiênthông qua khám phá,trải nghiệm " nhằm giúp bản thân và đồng nghiệp có thêm được nhiều biện pháp hay trong quá trình hướng dẫn cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên và điều quan trọng hơn là giúp cho trẻ hứng thú hơn trong quá trình hoạt động, thúc đẩy các quá trình tâm lý của trẻ phát triển như: tư duy, tưởng tượng và kết quả trên trẻ cao hơn.

II. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.

1.Xây dựng môi trường nhóm lớp theo hướng đưa môi trường thiên nhiên đến gần với trẻ

Sự phát triển nhân cách của trẻ nhờ vào yếu tố môi trường nhóm lớp của trẻ đang hoạt động. Với phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, bản thân tôi luôn suy nghĩ phải làm thế nào để cho môi trường lớp mình vừa đẹp mắt, vừa đa dạng về nguồn nguyên vật liệu cho trẻ khám phá và trải nghiệm không những thế trang trí nhóm lớp phải biết tận dụng  đưa nguyên vật liệu từ thiên nhiên vào và sau mỗi chủ đề tôi phải thay đổi để cho trẻ hoạt động.

Ví dụ: Ở chủ đề: Động vật sống dưới nước tôi dùng hộp xốp sơn màu xanh biển sau đó dùng những hòn đá sơn màu trắng lên và dùng sơn màu vẽ thành hình những con cá, rong, rêu… sau đó thả vào hộp xốp tượng trưng cho cái ao cá. Hay ở chủ đề: Động vật nuôi trong gia đình tôi dùng rơm tạo thành một cột rơm bên cạnh đó là một ổ gà có gà mẹ cùng với trứng gà và một số con gà con được làm bằng xốp và lông gà…để trẻ quan sát và khi được khám phá, tìm hiểu cô tạo cơ hội cho trẻ thảo luận tại sao lại có những quả trứng, tại sao lại xuất hiện chú gà con ở đó?…hoặc ở chủ đề bản thân ở góc phát kĩ năng của trẻ tôi trang trí làm nổi bật góc kĩ năng với rơm cho trẻ tết tóc, lá cọ để trẻ chơi đan lát….

Bên cạnh đó với góc phân vai ngoài chuẩn bị bột mì,gia vị để khi trẻ lại trẻ có thểbắt chước làm bánh giống như mẹ ở nhàtôi còn chuẩn bị một số loại rau cho trẻ tự tay bó lại đem bán và sau khi mua về tôi cho trẻ tự tay nhặt rau để hình thành một số kỹ năng cho trẻ rất là tốt.Cũng tại góc này vào những dịp lễ hội tôi cho trẻ trưng bày những đĩa trái cây, trẻ sẽ bày các loại trái cây lên đĩa bằng ý tưởng của trẻ. Chính điều đó đã làm cho trẻ rất hứng thú và từ đó có thể giáo dục cho trẻ cần phải ăn nhiều hoa quả,rau xanh sẽ tốt cho sức khỏe.

Riêng ở góc học tập tôi trang trí bằng những chiếc túi nhỏ bên trong có chứa nhiều loại hột hạt,sỏi đá, vỏ hến… để trẻ có thể dùng để xếp chữ số,các hình học với hình ảnh minh hoạ đẹp mắt cho trẻ khám phá, tìm tòi.Tôi thấy khi tham gia các hoạt động chơi ở các góc trẻ rất thích thú với các vật liệu từ thiên nhiên từ đó trẻ có điều kiện để phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng của bản thân.

Ví dụ: Trẻ dùng đá hoặc vỏ sò để xếp biểu tượng số học, hình học, trang phục chú bộ đội… theo yêu cầu trẻ rất hứng thú và tích cực tư duy và chủ động hoạt động tích cực sáng tạo:

                               Hình ảnh: Trẻ dùng hột hạt để xếp số

Tiếp đến là góc bé vui khám phá, ở đó tôi chuẩn bị đồ dùng khá phong phú: Các loại chai to nhỏ, màu nước, các loại đá, sỏi, cát, vật chìm nổi, có các loại kính lúp to nhỏ để cho trẻ thoả sức khám phá, chẳng hạn như chơi với vật chìm nổi để khám phá ra lý do tại sao vật đó nổi? Tại sao vật đó chìm? Hoặc dùng kính lúp phát hiện ra sự thay đổi của con côn trùng khác thường so với khi mình nhìn bằng mắt thường: Ví dụ: Dùng kính lúp để bắt sâu cho hoa

Với góc thiên nhiên ngoài trang trí với nhiều sắc màu của hoa,sỏi,đá cát nước…. Tôi còn trang trí bởi các mô hình nước chảy từ trên cao xuống bởi vật liệu thiên nhiên từ bèn của cây chuối, sử dụng những hộp to nhỏ để cho trẻ gieo hạt và điều đặc biệt nữa là xây dựng được mô hình vườn rau thỏa sức cho trẻ khám phá và trải nghiệm.

Hình ảnh: Trẻ dùng màu nước vẽ lên đá và dùng kính lúp để bắt sâu cho  hoa

2. Tận dụng nguyên vật liệu sẵn có để đưa vào dạy học

Trong các giờ học tôi thấy giáo viên thường phụ thuộc vào cộng nghệ thông tin hay tranh ảnh để đưa vào dạy học chứ chưa thật sự tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương để giảng dạy nhưng theo tôi để kích thích được trẻ và để đưa những nguyên vật liệu từ thiên nhiên vào giảng dạy thì với những giờ hoạt động như khám phá một số loại rau củ tôi thường đưa những vật thật như củ khoai,sắn,ngô…để giảng dạy hay trong chủ đề một số loại quả tôi đưa quả thật vào cho trẻ được sờ, nếm và trải nghiệm rửa sạch quả…. Hoặc trong giờ tìm hiểu về công việc bác nông dân tôi thiết kế trò chơi tập làm bác nông dân để trẻ thi phân loại các loại hạt, thi đóng ngô vào bao, thi gỡ hạt ngô….

Hình ảnh: Trẻ đóng ngô vào bao giúp bác nông dân

Muốn trẻ được trải nghiệm với môi trường thiên nhiên không chỉ bó buộc trong nhà trường mà tôi còn lập kế hoạch cho trẻ đi tham quan trải nghiệm ngoài nhà trường như tham trang trại chăn nuôi,cánh đồng lúa,đài tưởng niệm,ủy ban xã….tôi tham khảo và cho trẻ đi tham quan thiết kế ao cá tại hộ gia đình thay cho đi trải nghiệm ngoài ao hồ gây nguy hiểm cho trẻ từ đó giáo dục trẻ không ra chơi hay đi một mình những nơi ao, hồ,sông, suối…

         Bên cạnh đó căn cứ vào thực tế các ban nghành đang triển khai phong trào nói không với bao ni lông,chai nhựa tôi đã tích hợp trong giờ khám phá một số loại rau tôi cho trẻ chơi trò chơi “Cửa hàng rau sạch” và tuyên truyền tới trẻ “Thay túi ni lông bằng lá chuối” Tôi đã hướng dẫn cho trẻ cách gói rau bằng lá chuối chứ không sử dụng túi ni lông với mục đích chung tay bảo vệ môi trường.

 

Hình ảnh: Trẻ gói rau bằng lá chuối

3. Thiết kế các hoạt động trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Trẻ mầm non vui chơi hoạt động với thiên nhiên mang lại một mối liên hệ với trí não giúp thúc đẩy quá trình học tập cho trẻ.Trẻ em cần gần gũi với thiên nhiên có khả năng tập trung cao hơn và tinh thần tự kỹ luật tốt hơn, khi trẻ gần gũi với các yếu tố tự nhiên như đất, nước, không khí trong lành giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch để chống lại mệt mỏi,ốm đau. Như vậy thế giới thiên nhiên không chỉ tốt cho sức khoẻ mà còn có tác dụng to lớn trong giáo dục, hình thành trí tuệ và nhân cách của trẻ.Chính vì thế khi thiết kế các hoạt động giáo dục tôi thường có những giờ lên lớp có hoạt động gắn liền với thiên nhiên như giờ học tạo hình ở chủ đề ngôi nhà bé yêu tôi đã mạnh dạn lên giờ dạy cắt dán ngôi nhà bằng vật liệu thiên nhiên.Tôi đã sử dụng cọng lá cây sắn để làm thân nhà,sử dụng những cánh hoa giấy bị rụng xếp làm mái ngói hay những sợi rơm hay lá tro được xé nhỏ để tạo thành mái nhà tranh.Với giờ hoạt động góc tôi dùng hạt lạc làm nhụy hoa, vỏ củ lạc để xếp thành những cánh  hoa hay với giờ hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ sử dụng cọng lá sắn làm những chiếc vòng xinh xắn để tặng cho các bạn hay làm những chiếc tong đơ để cắt tóc cũng có thể làm chùa một cột, dùng lá bưởi làm con trâu,lá chuối làm đồng hồ,kèn lá chuối….bên cạnh đó tôi còn dùng một số loại hột hạt cho trẻ xếp những con số vui tính hay hình ảnh những bạn nhỏ đang tập thể dục và những con thú ngộ nghĩnh.Với giờ hoạt động theo ý thích tôi cho trẻ dùng bèo để làm hình con trâu,que tăm làm chân con trâu,dùng lá cây để làm hình con cá,con bướm…

Hình ảnh: Các bạn làm đồng hồ từ lá chuối

Hình ảnh: Trẻ làm ngôi nhà sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên

Hay với chủ đề “ Một số loại quả” tôi cho trẻ tự tay bóc những quả cam  bày ra đĩa và thưởng thức hương vị của quả cam. Như vậy trẻ vừa thích thú vừa cảm nhận được quả cam có mùi vị, hình dạng như thế nào và trẻ cũng biết cách bày trí lên đĩa như thế nào cho đẹp mắt.Hay cho trẻ thực hành vắt nước cam giúp học kỹ năng vắt và pha nước cam qua đó giáo dục cho trẻ cách uống nước cam như thế nào là tốt cho sức khỏe.

Hình ảnh: Các bạn đang bóc cam và trưng bày trái cây vào đĩa

Ở chủ đề “ Một số loài rau” tôi đã tham khảo thực đơn món canh nhà bếp hôm đó là gì? Tôi lên kế hoạch hoạt động trải nghiệm thu hoạch rau. Tôi tạo cho trẻ tâm lý thoải mái vừa đi vừa kết hợp đọc bài vè về các loại rau và tiến đến khu vực luống rau vườn trường, tôi gợi cho trẻ trả lời được tên luống rau. Theo các con đây là luống rau gì? Theo các con rau khoai có thể nấu được món canh gì? Các con ạ hôm nay thực đơn nhà bếp sẽ nấu món canh rau vặt đấy, hôm nay món canh rau vặt còn thiếu rau khoai đấy. Nếu như chúng ta giúp cô hái thêm rau khoai nữa thì cô tin món canh rau vặt rất là ngon. Chỉ nói đến đó là các cháu ồ lên tỏ ra thích thú, các cháu thi nhau hỏi cô ơi hái như thế nào cô? Cô vội vàng chia sẽ với trẻ đôi lời thì một số trẻ nhanh  nhẹn, háo hức ngắt những lá rau non bỏ vào rổ một cách nhanh nhẹn.

Hay trong giờ hoạt động các góc tôi cho trẻ nhặt rau giúp cô để kịp nấu món canh rau vặt ngày hôm đó.

Hình ảnh: Các bạn nhặt rau

Bên cạnh đó tôi cho trẻ ra chơi ngoài trời chăm sóc vườn rau, tưới cho rau điều đó làm kích thích trẻ và đó là điều trẻ rất thích thú muốn được thực hiện.

Hình ảnh: Các bạn đang chăm sóc vườn rau

4.Tích hợp trò chơi vào hoạt động thực hành, trải nghiệm với môi trường tự nhiên.

Hoạt động vui chơi là phương tiện để giáo dục phát triển trí tuệ, đạo đức, thể chất, thẩm mĩ và giáo dục lao động cho trẻ, thông qua hoạt động chơi nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ làm phong phú vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh.

Như chúng ta đã biết đặc điểm của trẻ mầm non là “Nhanh nhớ, chóng quên". Nhiệm vụ của giáo viên chúng ta là phải làm thế nào để củng cố các kiến thức của trẻ về môi trường tự nhiên nhằm giúp trẻ nhớ lâu, đồng thời tạo được sự hứng thú cho trẻ. Tôi thấy rằng với phương pháp "Trẻ chơi mà học, học mà chơi" là phù hợp hơn cả đối với trẻ. Đặc biệt việc sử dụng trò chơi luôn tạo cho trẻ sự hứng thú, kích thích trẻ tích cực hoạt động, phát triển ở trẻ tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán đoán và các năng lực hoạt động trí tuệ ... từ đó mà nâng cao hiệu quả của quá trình tìm hiểu môi trường tự nhiên.

Trên thực tế tôi thấy khi đưa các trò chơi vào làm kích thích trẻ học hơn vì thế trò chơi càng phong phú đa dạng bao nhiêu thì các kiến thức lĩnh hội càng sâu sắc và trẻ nhớ càng được lâu.

Tôi đã tận dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có trên sân để tổ chức thành trò chơi học tập đơn giản, nhưng cũng nhằm mục đích củng cố tri thức và phát triển tư duy ở trẻ.

Ví dụ: Trong giờ thơ: Quạt cho bà ngủ tôi cho trẻ đóng vai cháu và dùng quạt nan quạt cho bà ngủ, bên cạnh vị trí bà nằm ngủ tôi bố trí một chậu cây cảnh có con chim đang đậu.

Trong giờ dạy thơ: “Thằng bờm” để hấp dẫn bài thơ trước khi vào bài để gây hứng thú tôi cho trẻ 2 trẻ trong đó một trẻ mặc áo đóng vai thằng bờm lên chơi trò chơi “Kéo mo cau”

Hay với Trò chơi: “Kéo mo cau” tôi cho trẻ chơi trong lúc chơi ngoài trời

- Chuẩn bị: 2 cái mo cau

- Cách chơi:Chia trẻ làm 2 nhóm mỗi nhóm lần lượt 2 bạn lên thi đua nhau kéo đội nào kéo được hết lượt trước đội đó thắng cuộc ( Một bạn kéo, một bạn ngồi lên mo cau)

Hoặc với trò chơi học tập khi trẻ mới học ở giờ toán với đề tài “Đếm đến 7, nhận biết chữ số 7” tôi có thể cho trẻ tìm 7 cây trong vườn giống nhau và tìm số 7 gắn vào đó. Cho mỗi trẻ nhặt 7 lá cây và xếp thành hình bé thích như: Hoa 7 cánh,….

Hay với chủ đề thực vật khi tìm hiểu về một số sản phẩm nghề nông tôi cho trẻ chơi trò chơi vận chuyển sản phẩm nghề nông về trang trại

Ví dụ :  Trò chơi: Gánh khoai qua cầu

- Chuẩn bị: 2 đôi gánh,một số sản phẩm nghề nông : khoai

- Cách chơi: Cho trẻ dùng gánh vận chuyển về trang trại nhưng trên đường đi thì phải qua một chiếc cầu

Luật chơi: Yêu cầu trẻ khi qua cầu phải cẩn thận không bị rơi xuống suối,bạn nào vận chuyển xong về đứng cuối hàng để bạn tiếp theo vận chuyển tiếp đến hết lượt.

Trong khi trẻ chơi ngoài trời tôi cho trẻ dùng lá cây làm chong chóng sau đó cho trẻ chơi với chong chóng, cho trẻ chơi với cát, nước, xây mô hình bằng cát, sỏi, vẽ trên sân, trên cát, đất hoặc trẻ có thể chơi các trò chơi đóng vai, leo trèo, đánh đu, trốn tìm, đuổi nhau…

Như vậy thông qua trò chơi giúp cho trẻ có tính đoàn kết, yêu thương nhau, sự tự tin, can đảm trước những sự việc biến đổi không ngừng của cuộc sống, trẻ rất thích thú khi mình vừa tự tay tạo ra cho mình được một đồ chơi vừa được chơi cùng bạn.

5.Cho trẻ tiếp xúc với các thí nghiệm gần gũi, thực tế với trẻ.

Với trẻ nhỏ bản năng tò mò, ham thích tìm hiểu thế giới xung quanh. Nhiệm vụ của giáo dục mầm non nói chung và nhiệm vụ của mỗi giáo viên đứng lớp như chúng tôi nói riêng là khuyến khích và nuôi dưỡng tính tò mò ấy thông qua các hoạt động khám phá thử nghiệm thú vị, hấp dẫn và có ý nghĩa lớn đối với trẻ.

Khám phá khoa học luôn là điều đáng cho trẻ khám phá, tìm tòi, trải nghiệm nhưng để hiểu được bản chất của nó tôi thường lên kế hoạch cụ thể cho trẻ làm những thí nghiệm dễ làm mà gần gũi với trẻ. Cụ thể ở chủ điểm thực vật, tôi cho trẻ làm thí nghiệm          .

Thí nghiệm 1. Rễ và ngọn mọc theo hướng nào

1. Mục đích: Trẻ biết rễ luôn hướng xuống dưới, ngọn luôn hướng lên trên.

2. Chuẩn bị
        - Một ít hạt đậu xanh
        - Bốn chiếc khăn giấy hoặc vải
         - Lọ thuỷ tinh
         - Nước

3. Các bước thực hiện

- Quấn khăn hoặc giấy đặt trong lọ cho các lớp khăn áp sát thành lọ.

- Đặt vài hạt đậu vào giữa thành lọ và khăn giấy.

- Đổ nước vào lọ (mực nước cao khoảng 1-1,5cm).

- Để lọ ở phương thẳng đứng vào chỗ ấm, giữ cho lượng nước ổn định trong vài ngày, tới khi rễ và mầm mọc ra thì cho trẻ quan sát. Hỏi trẻ kết quả tri giác:

+ Hạt đậu đã thay đổi như thế nào?

+ Đâu là rễ? Vì sao con biết? Nó mọc theo hướng nào?

+ Đâu là ngọn? Nó có đặc điểm gì? Nó mọc theo hướng nào?

* Kết quả: Rễ mọc xuống phía dưới, ngọn mầm mọc hướng lên phía trên.

- Sau đó, để 1 lọ nằm ngang, sao cho rễ và ngọn chỉ sang 2 bên. Ngày hôm sau, cho trẻ quan sát, nhận xét kết quả.

* Kết quả: Rễ quay xuống phía dưới, ngọn mầm mọc hướng lên phía trên.
    - Giải thích: Ngọn mọc lên phía trên để lấy đủ ánh sáng và không khí; rễ mọc hướng xuống dưới để hút nước và các chất dinh dưỡng trong đất, bám vào đất hoặc giá thể (trong thí nghiệm này là vải) giúp cây phát triển, mạnh khoẻ.
   * Kết luận: Dù hạt đậu được đặt ở vị trí nào thì sau khi nảy mầm, rễ vẫn đâm xuống phía dưới, ngọn mọc lên phía trên.

Hoặc khi dạy trẻ tìm hiểu về chủ đề "Nước và một số hiện tượng tự nhiên "

thì tôi đã tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm đơn giản “Nước chảy theo chiều nào?”

  • Mục đích: Giúp trẻ hiểu được chiều chuyển động của nước
  • Chuẩn bị: 1 bình nước, 1 cái máng tre, 1 cái chậu.
  • Cách tiến hành: Cô đặt câu hỏi cho trẻ suy nghĩ, thảo luận xem nước có chuyển động được không? Nước chảy theo chiều nào? Cô cùng trẻ làm thí nghiệm: Để máng một đầu cao, đầu thấp và rót nước vào giữa máng. Cho trẻ quan sát và nhận xét: Nước chảy theo chiều nào?

Với thí nghiệm này, tôi sẽ tổ chức cho trẻ chơi ở góc thiên nhiên trong giờ hoạt động ngoài trời giúp trẻ biết được chiều chuyển động của nước thông qua thí nghiệm đơn giản.

Thí nghiệm: “Cái gì hòa tan trong nước”

  • Mục đích: Giúp trẻ hiểu được nước có thể hòa tan một số thứ và không hòa tan được một sô thứ khác.
  • Chuẩn bị: Mỗi trẻ 2 chiếc cốc, 1chai nước lọc, một ít đường, muối, sỏi, đá...
  • Cách tiến hành: Trước khi tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm, tôi đặt câu hỏi cho trẻ suy nghĩ: “Cái gì có thể tan được trong nước”. Sau khi trẻ nêu ý kiến xong, tôi chotrẻ cùng làm thí nghiệm: Bỏ một ít muối, đường, màu vào 1 cốc và bỏ sỏi, đá vào 1 cốc, lấy thìa khuấy đều. Cho trẻ quan sát 2 cốc nước và cùng nêu nhận xét. Từ đó trẻ sẽ rút ra kết luận: Nước có thể hòa tan một số thứ như: đường, muối, bột ngọt, súp và không hòa tan một số thứ khác như sỏi, đá...

Với thí nghiệm này, tôi sẽ tổ chức cho trẻ trải nghiệm trong giờ học “Sự kỳ diệu của nước" nhằm giúp trẻ biết đượcthêm 1 số tính chất của nước đó là có thể hòa tan 1 số thứ và không hòa tan 1 số thứ khác.

Hoặc, tôi tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm "Nước ô nhiễm"

  • Mục đích: Giúp trẻ hiểu được nước ô nhiễm nước và học được cách bảo vệ môi trường.
  • Chuẩn bị: Mỗi trẻ 2 chiếc cốc, 1chiếc đựng nước sạch và 1 chiếc đựng nước giấm, 2 chiếc lá nhỏ.
  • Cách tiến hành: - Cho trẻ bỏ 2 chiếc lá vào 2 chiếc cốc khác nhau.

- Một lát sau cho trẻ đưa ra quan sát thấy lá trong chiếc cốc đựng nước sạch không có gì thay đổi còn chiếc lá trong chiếc cốc đựng giấm trông không còn tươi mới. Sau đó cho trẻ nhận xét kết quả và tôi có thể giải thích cho trẻ hiểu: Chính chất axit có trong nước giấm đã làm héo lá cây. Từ đó cho trẻ biết thêm trong nước mưa có chứa chất axit nên khi đi ra ngoài khi trời mưa nhất thiết phải dùng ô hoặc áo mưa. Dạy trẻ cách bảo vệ môi trường không vứt rác bừa bãi.

Với thí nghiệm này tôi thường tổ chức cho trẻ làm khi dạy trẻ khám phá về "Nước và môi trường sống". Qua đó trẻ sẽ biết được nước như thế nào là nước sạch và như thế nào là nước bẩn. Đồng thời giúp trẻ hiểu được tác hại của nước bẩn đối với con người và sự vật xung quanh từ đó nhằm giáo dục trẻ cách bảo vệ nguồn nước không làm ô nhiễm nguồn nước.

Bên cạnh đó tôi còn tổ chức cho trẻ làm 1 số thí nghiệm về không khí và ứng dụng các thí nghiệm đó vào việc tổ chức cho trẻ làm đồ dùng đồ chơi.

Ví dụ: Thí nghiệm "Làm thế nào để thuyền bơi được"

  • Mục đích: Giúp trẻ biết được ích lợi của gió và ứng dụng của chúng vào thực tiễn.
  • Chuẩn bị: - Cho trẻ gấp thuyền hoặc sử dụng các chai nhựa cắt ngắn để làm thuyền trong đó để miếng đất sét, dán giấy vào que làm thành buồm và cắm vào miếng đất sét hay dùng bèo để ghép thành cái bè.
  • Tiến hành :

Cô đặt câu hỏi cho trẻ suy nghĩ, bàn luận, trao đổi với nhau về ích lợi của gió đối với đời sống con người. Cô cùng trẻ làm thí nghiệm: Thả thuyền vào chậu nước. Dùng quạt để quạt hoặc phẩy tay. Sau đó cho trẻ quan sát và nhận xét: Vì sao thuyền bơi được? Cho trẻ xem các bức tranh hoặcbăng hình về con người tận dụng sức gió vào một số công việc hoặc trò chơi và cuối cùng cô giải thích, kết luận.

Như vậy với thí nghiệm này tôi thường ứng dụng để tổ chức cho trẻ tìm hiểu “Gió và ích lợi của gió” nhằm giúp trẻ biết được tác dụng, lợi ích của gió: Gió có thể làm di chuyển 1 số vật, cụ thể: Gió có thể làm cho thuyền trôi trên mặt nước, đồng thời trẻ còn giúp tôi làm được nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ cho chủ điểm.

Ngoài ra, tôi còn tổ chức cho trẻ làm nhiều thí nghiệm khác như: 'Tại sao có mưa, "Cốc nào đường tan nhanh hơn", bảy sắc cầu vồng, Núi lủa phun trào.....

Như vậy, việc học của trẻ không chỉ bắt đầu từ con số 0 mà trẻ học từ những cái trẻ đã biết, những kinh nghiệm mà trẻ biết được trong cuộc sống hằng ngày với môi trường xung quanh. Vì thế, việc tôi cho trẻ làm các thí nghiệm nhỏ trước hoặc sau khi tiến hành hướng dẫn hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 -6 tuổi thì tôi thấy trẻ rất hứng thú và rất thích được khám phá khoa học, trẻ không chán nản mà kết quả hoạt động lại rất cao. Đồng thời đây là một biện pháp giúp cho trẻ được thực hành trải nghiệm, quá trình phát triển nhận thức của trẻ tốt hơn, cách học trải nghiệm này rất thích hợp với trẻ và là một trong những nhiệm vụ của giáo dục mầm non hiện nay.

Với mỗi chủ đề tôi lại chọn 1 thí nghiệm phù hợp gần gũi với trẻ cứ mỗi thí nghiệm tôi cảm thấy trẻ học hỏi được rất nhiều điều mới lạ.

6.Xây dựng góc thiên nhiên cho trẻ thực hành trải nghiệm.

Góc thiên nhiên trong trường mầm non là một trong những phương tiện để giúp trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên một cách tích cực nhất và đạt nhiều kết quả tốt. Ở góc thiên nhiên, trẻ có thể tiếp xúc cả ngày với động vật, thực vật, cát, nước... trong thời gian dài có tác dụng mở rộng tri thức của trẻ về môi trường tự nhiên xung quanh. Góc thiên nhiên được sử dụng như là phương tiện giúp trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên một cách liên tục, thường xuyên có hệ thống nhằm hình thành ở trẻ những kiến thức cơ bản về tự nhiên xung quanh, các kỹ năng lao động và tính ham hiểu biết. Trên cơ sở đó, giáo dục trẻ có thái độ đúng với môi trường tự nhiên. Vì vậy để giúp trẻ thực hành trải nghiệm tốt với môi trường tự nhiên, ngoài việc sử dụng môi trường sẵn có và khu vực thiên nhiên của trường tôi còn xây dựng góc thiên nhiên của lớp. Tại đây, tôi đã cùng trẻ chuẩn bị nhiều đồ dùng và nhiều nguyên liệu phong phú cho trẻ hoạt động tại góc phù hợp theo từng chủ đề. Tất cả các đối tượng của góc thiên tôi đã chia làm hai loại: Loại cố định và loại tạm thời. Loại cố định có thể được đặt trong góc thiên nhiên cả năm, còn loại tạm thời đưa vào góc thiên nhiên trong thời gian ngắn và thay đổi theo từng chủ đề.

Với chủ đề “Thực vật" tôi đã bố trí nhiều loại cây xanh lớn nhanh, có lá đẹp và đa dạng, có hoa để hằng ngày trẻ được chăm sóc và khám phá. Đồng thời bố trí các chậu cây trẻ đã gieo hạt và làm thí nghiệm và những loại cây này thường xuyên có tại góc thiên nhiên.Ở đó có một vài chậu đất để trống, hạt giống, các loại dụng cụ giúp xới đất, bình tưới nước, ở đó trẻ được gieo hạt, khám phá quá trình phát triển của cây và chăm sóc cây như: Bắt sâu, nhổ cỏ, lau lá,tỉa cành do chính bàn tay của các cháu làm nên. Trong quá trình chăm sóc ở góc thiên nhiên, trẻ được hình thành kỹ năng, kỹ xảo lao động, được bồi dưỡng phẩm chất yêu lao động, yêu thiên nhiên, có ý thức trách nhiệm trong công việc được giao.

Hình ảnh:  Các bạn cùng nhau chăm sóc hoa

Ví dụ: Sau khi dạy trẻ khám phá về sự kỳ diệu của nước hoặc điều kỳ diệu của viên sỏi tôi đã cho trẻ dùng màu để vẽ lên viên đá, cho trẻ làm các thí nghiệm về nước như đong nước, pha màu nước... Nhằm giúp trẻ củng cố kiến thức về bài trẻ vừa được học.

Hay với chủ đề: "Nước và hiện tượng tự nhiên" tôi cho trẻ chuẩn bị các loại chai, lọ, các loại bột màu hoặc một số đồ dùng khác như: Sỏi, đá, xốp, muối, đường, cát, vỏ sò ...

Tôi đã tổ chức cho khám phá về “Sự kỳ diệu của cát” Tại đây tôi đã sử dụng khu vực trải nghiệm cho trẻ được khám phá, trải nghiệm, chơi với cát, đi trên đường có cát khô, cát ướt, bốc cát, xoa cát, xây lâu đài cát, pha màu.

Qua các hoạt động đó, tôi thấy trẻ rất hứng thú, tham gia tích cực vào hoạt
động và đạt kết quả cao.

Như vậy, tại góc này trẻ thường xuyên được vui chơi, được làm những thí nghiệm thú vị để thỏa mãn tính tò mò, ham hiểu biết của mình. Qua đó tôi cũng thấy được rằng việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất bổ ích nhằm bổ trợ và giúp cho việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên trên tiết học được dễ dàng hơn.

    Hàng ngày tôi rất vui vì đã bắt gặp và kịp ghi lại hình ảnh trẻ tự chăm sóc cây của các cháu. Từ những khoảnh khắc trên khiến cho tôi cảm thấy có động lực hơn khi xây dựng môi trường nhóm lớp góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Bên cạnh trang trí nhóm lớp thu hút trẻ thì việc tạo niềm vui vào hoạt động trải nghiệm rất quan trọng.

7. Tham gia ứng dụng “ STEM” trên Internet nâng cao kiến thức và nghiên cứu về môi trường tự nhiên

Là một giáo viên mầm non theo tôi nên đăng ký khóa học STEM này bởi vì đối với khóa học STEM này rất lạ lẫm và mới mẻ khi giáo viên mới biết đến nhưng khi tham gia khóa học sẽ lĩnh hội được nhiều kiến thức bổ ích. Qua khóa học STEM đã cho tôi biết thêm nhiều về kiến thức về thiên nhiên, được khám phá các thí nghiệm hay, khám phá thế giới trong tự nhiên một cách sinh động từ đó nắm rõ được các phương pháp,cách thức lên lớp .Với phương pháp STEM này chúng ta có thể tích hợp và gắn liền với cuộc sống, mỗi giờ học của trẻ sẽ lĩnh hội sự tích hợp các kiến thức, kỹ năng của nhiều lĩnh vực.Qua ứng dụng SEM đã cho tôi thêm kỹ năng cho trẻ hoạt động như từ những chiếc lá tạo thành các con vật

Hình ảnh : Trẻ tạo thành hình con rùa,con cá từ chiếc lá

8. Phối hợp giữa cô giáo và phụ huynh để đưa môi trường thiên nhiên vào hoạt động dạy học

Khi kết thúc một chủ đề và mở một chủ đề mới thì tôi thường trao đổi với phụ huynh về tình hình sức khỏe cũng như học tập của trẻ thì trao đổi thêm với phụ huynh về chủ đề tiếp theo và khi đã lên kế hoạch cho chủ đề tiếp tôi có thể  nhờ phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên để phục vụ dạy học: Như với chủ đề ngôi nhà bé yêu với giờ tạo hình cắt dán ngôi nhà tôi trao đổi với phụ huynh để giúp cô về nhà sưu tầm nguyên vật liệu như cọng lá sắn, rơm, lá tro,nhặt những cánh hoa giấy mới bị rụng….để có đầy đủ các vật liệu để  phục vụ dạy học và cuối buổi trả trẻ tôi thường cho phụ huynh xem từ những vật liệu đó với bàn tay khéo léo các bạn đã tạo ra ngôi nhà hoàn toàn từ nguyên vật liệu thiên nhiên.Hay với chủ đề một số loại quả thì tôi kêu gọi phụ huynh ủng hộ cam,bười,xoài để phục vụ dạy học….

Với thời đại cộng nghệ 4.0 phụ huynh hay tranh thủ để làm việc nên cho con xem ti vi, điện thoại thông minh dẫn đến nhiều hệ lụy như lười vận động, bị hỏng mắt, tăng động….thì tôi trao đổi với phụ huynh về nhà có thể thay chơi với điện thoại thì có thể sưu tầm chai,lọ và cho trẻ gieo hạt ở nhà và cho trẻ quan sát sau mỗi buổi sáng thúc giấc hay buổi chiều đi học về chính những việc làm đơn giản như thế nhưng trẻ sẽ rất háo hức khi tự tay mình gieo hạt và chăm sóc cây lớn lên tầng ngày hay đến giờ nấu ăn mẹ có thể gọi các bạn nhở vào mình mình nhặt rau những điều tuy nhỏ nhưng trẻ cảm thấy vui vì mình vừa giúp mẹ nhặt rau.

III.NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

  1. Kết quả đạt được

Trong quá trình giảng dạy, được sự quan tâm của nhà trường, sự giúp đỡ của tổ chuyên môn, của đồng nghiệp, được học tập các buổi chuyên đề do phòng tổ chức và đặc biệt là sự nỗ lực của bản thân, không ngại khó khăn vất vả để tìm ra các biện pháp hướng dẫn hoạt động khám phá trải nghiệm cho trẻ đạt kết quả cao. Cụ thể:

* Đối với trẻ: Tôi thấy rằng, từ khi áp dụng các biện pháp trên, hầu hết trẻ lớp tôi đều hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động thực hành trải nghiệm. Trẻ thường xuyên được chơi với cát, nước, trực tiếp chăm sóc cây cối, vườn rau, vườn hoa, các con vật tại góc thiên nhiên của lớp nên kiến thức của trẻ về môi trường tự nhiên được mở rộng, đồng thời các quá trình tâm lý: Tư duy, ngôn ngữ, cảm giác, tri giác, phát triển mạnh. Trẻ đã thành thạo một số việc và làm các thí nghiệm về môi trường tự nhiên. Qua khảo sát cuối năm, tôi tháy kết quả trên trẻ tăng lên rõ rệt so với đầu năm. Cụ thể:

                                                           r                                         r

* Kết quả khảo sát cụ thể như sau ( tháng 3/2021):

STT

Nội dung đánh giá

Trước khi

thực hiện

Sau khi

thực hiện

Số trẻ

(Chưa đạt)

Tỷ lệ (%)

Số trẻ

( Đạt)

Tỷ lệ (%)

1

Trẻ có hiểu biết về môi trường tự nhiên

27/37

73

29/37

78

2

Mức độ hứng thú vào hoạt động tham gia trải nghiệm

27/41

66

32/37

86

3

Trẻ có kỹ năng cơ bản trong hoạt động thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên.

29/37

78

31/37

84

 

         * Đối với cá nhân tôi: Từ khi tôi áp dụng thành công các biện pháp trên bản thân tôi cảm thấy tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi tổ chức, hướng dẫn cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên. Tôi không còn cảm thấy khó khăn nữa mà ngược lại, tôi thấy thích thú hơn trong việc tổ chức các hoạt động này. Bản thân lại càng thấy yêu nghề và gắn bó với trẻ nhiều hơn. Từ đó, tôi đã không ngừng tìm tòi và thiết kế ra nhiều trò chơi hay, hấp dẫn và tổ chức nhiều thí nghiệm cho trẻ.

        * Đối với phụ huynh: Từ khi được tôi tuyên truyền về tầm quan trọng của

bậc học và tầm quan trọng của hoạt động thực hành trải nghiệm đối với quá trình phát triển nhận thức của trẻ thì nhận thức của phụ huynh được tăng lên rõ rệt, họ hiểu hơn, quan tâm hơn đến việc học của con cái, phụ huynh rất nhiệt tình trong việc giúp đỡ cô một số nguyên vật liệu để phục vụ môn học như: thu gom các loại chai lọ, đưa các loại hạt giống đến lớp cho trẻ làm thí nghiệm, cho lớp mượn các con vật ở gia đình có cho trẻ khám phá ... Hoặc về nhà, phụ huynh đã giúp trẻ làm các thí nghiệm nhỏ đưa đến lớp. Đặc biệt, phụ huynh đã nhiệt tình trong việc ủng hộ xã hội hóa giáo dục để xây dựng khu vực thiên nhiên của trường, của lớp.

 

* Đối với lãnh đạo địa phương và cộng đồng

Cấp Đảng ủy, chính quyền địa phương đã tăng cường đầu tư,tham mưu,đốc

thúc xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường để các đoàn thể xã hội và cộng đồng thấy rõ hiệu quả của hoạt động “ Đưa trẻ đến gần với môi trường thiên nhiên thông qua khám phá, trải nghiệm” càng hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, yêu cầu và sự cần thiết và cũng chính là một trong những biện pháp để bản thân tôi cũng như nhà trường tiếp tục lồng ghép phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, phong trào “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” ngày một đi lên.

2. Bài học kinh nghiệm:

Trong quá trình giảng dạy trẻ, bản thân tôi đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên như sau:

  •  Không để trẻ tìm hiểu về môi trường tự nhiên với một lượng kiến thức khổng lồ mà phải chỉ cho trẻ cách thức khám phá, trẻ học từ những cái trẻ đã biết qua thực hành, trải nghiệm, vui chơi.

        -  Để giúp trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên đạt kết quả

tốt thì giáo viên phải tiến hành tổ chức cho trẻ làm các thí nghiệm đơn giản về các chủ đề trẻ cần khám phá để phát huy được tính chủ động sáng tạo của trẻ trong quá trình hoạt động.

        - Giáo viên phải biết thiết kế và tổ chức các trò chơi cho trẻ khám phá về môi trường tự nhiên một cách hấp dẫn, phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ. Sưu tầm thêm các trò chơi, thơ ca, câu đố về môi trường tự nhiên cho trẻ thực hành trải nghiệm.

        - Phải xây dựng góc thiên nhiên đẹp, phù hợp, sinh động cho trẻ được thực

hành trải nghiệm..

        - Phải biết phối kết hợp với phụ huynh huy động nguồn lực xã hội hóa giáo dục trong quá trình xây dựng môi trường và tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm.

        - Giáo viên phải chú ý lắng nghe những câu hỏi của trẻ, tôn trọng ý kiến của trẻ.

- Phải biết phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ trong hoạt động khám phá trải nghiệm thì kết quả mới thành công.

- Ngoài ra, phải tham gia học tập đầy đủ chuyên đề do phòng giáo dục,nhà

trường tổ chức. Trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, học tập những đồng nghiệp giỏi,có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy.

 

 

Với đề tài “Một số biện pháp đưa trẻ 5 - 6 tuổi đến gần với môi trường thiên nhiên thông qua khám phá, trải nghiệm” đã được áp dụng trực tiếp tại lớp tôi đã đạt kết quả cao, đã được triển khai cho toàn thể giáo viên học tập và đã được nhân rộng ra toàn trường. Đồng thời, đề tài còn có thể ứng dụng được cho tất cả các độ tuổi mẫu giáo trong trường mầm non nhằm giúp trẻ thực hành trải nghiệm tốt với môi trường tự nhiên góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Tôi tin chắc chắn rằng, việc áp dụng các độ tuổi khác cũng sẽ đạt nhiều kết quả tốt nhất.

C.KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

I.Kết luận:

Qua việc nghiên cứu và ứng dụng đề tài “Một số biện pháp đưa trẻ 5 - 6 tuổi đến gần với môi trường thiên nhiên thông qua khám phá, trải nghiệm” tôi thấy rằng: Đề tài đã đưa ra được một số biện pháp thiết thực hơn, bổ ích trong việc giúp cho bản thân và đồng nghiệp hướng dẫn, tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên đạt kết quả tốt hơn. Hầu hết, giáo viên của trường chúng tôi đã không còn cảm thấy khó khăn trong việc tổ chức cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên. Đồng thời, sau khi sử dụng các biện pháp đó, giáo viên còn tích cực trong việc tổ chức cho trẻ thực hành trải nghiệm và còn sáng tác sưu tầm nhiều trò chơi, nhiều thí nghiệm hay cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tụ nhiên. Còn đối với trẻ của trường tôi, thường xuyên được chăm sóc cây, hoa, các con vật, thường xuyên được chơi với cát, nước nên trẻ đã hứng thú hơn, tích cực, chủ động và sáng tạo hơn trong quá trình tìm hiểu môi trường tự nhiên. Đặc biệt, sau khi ứng dụng đề tài, các quá trình phát triển tâm lý của trẻ như: Cảm giác, tri giác, Tư duy, tưởng tượng. được phát triển mạnh mẽ hơn.

Như vậy, việc tổ chức cho trẻ mẫu giáo lớn thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên là hoạt động chiếm vị trí quan trọng trong việc tổ chức cho trẻ tìm hiểu về môi trường tự nhiên góp phần phát triển toàn diện cho trẻ đồng thời cũng giúp hình thành những cơ sở đầu tiên của nhân cách.

Muốn làm được điều đó thì trước hết giáo viên cần phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Từ đó, biết cách thiết kế các thí nghiệm, trò chơi phù hợp với độ tuổi, xây dựng góc thiên nhiên đẹp, biết tận dụng môi trường thiên nhiên sẵn có để giúp trẻ thực hành, trải nghiệm, tìm hiểu môi trường tự nhiên. Giáo viên cần phải biết tổ chức và hướng dẫn trẻ làm các thí nghiệm khoa học đơn giản, tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi hay, hấp dẫn kích thích hứng thú, chủ động, tích cực của trẻ.

Giáo viên phải làm tốt công tác phối hợp với nhà trường, gia đình và cộng đồng để huy động nguồn lực xã hội hóa giáo dục nhằm xây dựng môi trường đẹp, đầy đủ cho trẻ được thực hành trải nghiệm.

II.Kiến nghị,đề xuất

 Tôi xin có một số đề xuất như sau:

  •  Nhà trường nên tổ chức cho giáo viên được đi giao lưu, học tập chuyên môn, học tập cách tạo môi trường tự nhiên của các trường lớn trong huyện và tỉnh.

        - Đề xuất với phòng giáo dục, sở giáo dục và đào tạo tiếp tục mở các buổi chuyên đề và xây dựng nhiều tiết dạy mẫu về tổ chức cho trẻ mẫu giáo thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên và triển khai những sáng kiến kinh nghiệm đạt giải cao cấp huyện, cấp tỉnh để giáo viên được học hỏi và rút kinh nghiệm.

Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi đã rút ra được trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ 5 - 6 tuổi thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên. Trong quá trình thực hiện đề tài không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự góp ý của hội đồng khoa học để đề tài của tôi được hoàn chỉnh hơn.

 

                                                                Tôi xin chân thành cảm ơn !